Egin klik hemen INPRIMATZEKO

Oraindik ez dituzte argitu istripuaren arrazoiak

Asier Larrinaga Larrazabal / Hizkuntza / 2006-11-03 / 07:00

Istripua zergatik gertatu den argitzeke dagoela adierazteko, adibidez, beste albiste testu batzuetan honelakoak esaten ditugu:

• BAI:
  • Oraindik ez dute argitu zer dela eta / nolatan / zergatik / zelan gertatu den istripua.

Edo, informazioa beste era batera antolatuta:

• BAI:
  • Istripua gertatu da, nola ez dakitela.

Izan ere, kausa fisikoak tartean direnean ez da egokia «arrazoi» hitza sartzea. Hona beste adibide bat.

• EZ:
  • Bularreko minbizia da heriotzaren arrazoi nagusia emakumeetan.
• BAI:
  • Bularreko minbizia da heriotza-eragile nagusia emakumeetan.

Halako informazioak ematean ezinbesteko gertatzen zaigu esapide formaletara jotzea («eragile», «kausa», «zergati»...). Beste era bateko informazioetan, esapide naturalagoak ditugu aukeran, hurrengo esaldian bezala.

• EZ:
  • Topatu dute matxuraren arrazoia: txori bat sartu da motorrean.
• BAI:
  • Topatu dute zerk eragin / ekarri duen matxura: txori [ ... ].
  • Topatu dute matxuraren kausa / eragilea: txori [ ... ].

Beraz, ezbeharrek, hondamendiek, gaixotasunek, kirol-lorpen eta porrotek "ez dute arrazoirik". Baina kazetaritzan esapideak klixetzeko joera izaten da, eta, neurri batean, hori gertatu da «egiTEKO / egiTEAREN arrazoia» esapidearekin. Lekua kendu die beste esateko modu batzuei, eta sarritan ezlekuan sartu da.

• EZ:
  • Eguraldi txarra izan da espedizioak huts egitearen arrazoia.
• BAI:
  • Eguraldi txarragatik egin du huts espedizioak.
  • Eguraldi txarra dela kausa / medio egin du huts espedizioak.
  • Eguraldi txarra tarteko (dela) egin du huts espedizioak.
  • Eguraldi txarraren kausaz (1) / ondorioz / eraginez egin du huts espedizioak.
  • Eguraldi txarrak eraginda / behartuta / ... egin du huts espedizioak.

Izan ere, arrazoia edo zioa gizakien erabakiekin lotuta dago, ez kausa fisikoekin. Horregatik, beste esaldi honetan egoki erabili da «arrazoi», aurreko esaldiaren antzekoa izan arren.

• BAI:
  • Eguraldi txarra izan da ekinaldian atzera egiteko arrazoia.

«Arrazoi» hitzak hartu duen indarragatik edo, badirudi baliabide arruntenak ahaztu ditugula, eta honelako esaldi bitxiak entzuten dira batzuetan:

• EZ:
  • Ekaitzak desagertarazitako bi lagunen bila ari dira.
• BAI:
  • Ekaitzagatik desagertutako / galdutako bi lagunen bila ari dira.
  • Ekaitzaren eraginez desagertutako / galdutako bi lagunen bila ari dira.

(ASIER LARRINAGA LARRAZABAL Euskal Telebistako Euskara Sailaren burua da)

• Orain arte argitaratutako artikulu guztiak ikusteko sakatu HEMEN

______________________________________

Oin-oharrak

• (1) Ez da oso arrunta, baina bai erabilgarria.

Inprimatu