Sarrera
|
Mapa
|
Kontaktua
|
Guri buruz
|
Gorago
Zeu iritziemaile
Bestelakoak
Enpresa
Herri-administrazioa
Hizkuntza
Informatika
Internet
Irakaskuntza
Kultura
erabili.com
RSS
Hemen zaude:
Sarrera
»
Sare-aldizkariak
»
Iritzi-muinetik
» Hilak eta hildakoak
Erantzun
Izenburua
Bidaltzailea
Nortasun-txartela
(Ez da publikatuko. Konfirmazioetarako bakarrik)
E-posta
(E-posta helbidea ez da publikatuko. Konfirmazioetarako bakarrik)
Testua
> Hizkuntzen arteko eraginak ez dira gauza berria. Aldeak alde, euskaldunen ahotan “¿*Sabes quién se ha matado*?” entzuten izan dugun moduan, orain “*Lau hildako eragin ditu istripuak*” esaten hasi gara, dotore ari garelakoan. > - **HIL** aditza lasai esan dezakegu, ingurumariaka ibili gabe. > > - <i>Hiru <b>hildako</b> eta hogei <b>zauritu egon dira</b> lurrikararen ondorioz</i>. > > - HOBETO: Hiru **lagun hil dira** eta hogei zauritu lurrikararen ondorioz. > > - <i>Bi autok talka egin dute eta emakume bat <b>hilik suertatu da</b></i>. > > - HOBETO: Bi autok talka egin dute eta emakume bat **hil da**. > > - <i>Uholdeak hiru<b> hildako eragin</b> ditu</i>. > > - HOBETO: Uholdeak hiru heriotza ekarri ditu. / Hiru lagun hil dira uholdean. > > > - **HIL** izena ere bada, euskalki eta garai guztietan oso erabilia, atsotitz eta esapideetan ikusten denez. <i> > > - Hila lurpera, gosea baratzera. > > - Hilak pizteko moduko janaria, ederra.</i> > > > - **HILDAKOA = HILA, HIL DENA, HIL DUTENA**. Ezin daiteke edonon sartu. Egokia da adibide hauetan: > > - <i>Erasoan hildakoen gorpuak gaur hilobiratuko dituzte. > > - Larri zeudenetako bat hil da goizean. Hogei dira guztira atzoko istripuaren ondorioz hildakoak.</i> > > Eta okerra beste honetan: > > > - <i>Ehunka <b>hildako arrain</b> agertu dira ibaian.</i> > > - HOBETO: Ehunka arrain **hilda** / **hilik** agertu dira ibaian. > > > **Jakingarriak** > > > - <img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/1066948914gezia12.gif"> **HERIOTZA** eta **HERIOA** bereiztu egiten dira. Herioa kodaina edo segarekin datorkiguna da. Heriotza, berriz, haren emaitza.<i> > > - Herio(a)k eraman arte lanean jarraitzeko asmoa du. > > - Heriotza tristea izan du, bakar-bakarrik eta pobrezian.</i> > > > - <img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/1066948914gezia12.gif"> **BIZIA GALDU, UTZI / KENDU.** Erabilgarriak dira, bigarren mailako sinonimo moduan, "hil" aditza askotan ez errepikatzeko. > > - <img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/1066948914gezia12.gif"> **ZENDU**. Hau ere zuzena da, baina gogoan izan behar dugu "hil" askoz zabalagoa eta ezagunagoa dela euskaldun guztientzat, eta "zendu" ekialdeko euskara batzuetakoa besterik ez dela. > > - <img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/1066948914gezia12.gif"> **GORPU** edo **hilotz** esaten zaio gorputz hilari. Gorpuak ezin dira erreskatatu (jaso, atera-eta egiten dira). Biziak bai, erreskatatu daitezke. > > - <img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/1066948914gezia12.gif"> **ZERRALDOA** ez da hildakoa, hilkutxa baino. "Zerraldo erori" esaten da, bai, baina hilkutxa bezain astun plaust jaustea esateko. Dena dela, lagunarteko esapidea da. > > - <img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/1066948914gezia12.gif"> **HIL EDO BIZI(KO)** hobetsi du Euskaltzaindiak. Ez erabili, beraz, "hil ala bizi". Eta neurriz erabili, dena ez da "hil edo bizikoa". > > > <center><table class="taula" border="3" cellpadding="3"><tr><th colspan="2">Hitzoi lotutako esapideak</th></tr> > <tr><td><b>Ez hil (eta) ez bizi egon</b></td><td>Hilzorian egon, hil hurran egon</td></tr><tr><td><b>Hil-bizi egon</b></td><td>Hilzorian egon, hil hurran egon</td></tr><tr><td><b>Hil adina bizi egon</b></td><td>Hilzorian egon, hil hurran egon</td></tr><tr><td><b>Hil herioan egon</b></td><td>Hilzorian egon, hil hurran egon</td></tr><tr><td><br></td><td align="center"><br></td></tr><tr><td><b>Hil eta bizi aritu</b></td><td>Zain eta muin, jo eta ke, jo eta hautsi</td></tr><tr><td><b>Hil eta herio aritu</b></td><td>Zain eta muin, jo eta ke, jo eta hautsi</td></tr><tr><td><br></td><td align="center"><br></td></tr><tr><td><b>Hileta jotzen ibili</b></td><td>Negar eta negar ibili </td></tr></table></center> > > <br> > <b>(<a href="http://www.erabili.com/zer_berri/aurkibidea/egilea/larrinaga">ASIER LARRINAGA LARRAZABAL</a> Euskal Telebistako Euskara Sailaren burua da)</b> > > - Orain arte argitaratutako artikulu guztiak ikusteko sakatu "HEMEN":http://www.erabili.com/zer_berri/berriak/1084490076 > > > <table class="taula"><tr><td><img src="http://www.erabili.com/zer_berri/argazkiak/inprimatzeko.gif"></td><td><a href="http://www.erabili.com/zer_berri/muinetik/1097247271/inprimatzeko">Inprimatu </a></td></tr></table>
Galdera garrantzitsua, spammerren kontra
Zenbat dira hiru gehi lau? (zenbakiz idatzi)
Euskara Patronatua
Tel.:943-814518
Faxa: 943-811947
erabili@erabili.com
