Egin klik hemen INPRIMATZEKO

Pantaila aurreko eskola

Blanca Besga / Irakaskuntza / 2003-06-12 / 07:20

Lan tresna erabilgarria

Hezkuntza munduan gabiltzanok maiz ordenagailuan aritzeko tresna on baten falta nabaritzen dugu. Askotan, merkatuan saltzen diren CD-romak garestiak, urrunak eta, batzuetan, ikastetxeko curriculuma garatzeko orduan, desegokiak iruditzen zaizkigu.

Urteetan ibili ginen irakaskuntza arloan erabateko erabilgarritasuna izango zuen tresna baten bila baina 1992. urtera arte ez genuen lortu gaur egun eskola askotan erabiltzen den CLIC programa.

• Baina zer da programa miragarri hau?

Modu xumean esateko, Windows sistema eragilearen abantailez baliatuz, jarduera didaktikoak sortzeko eta garatzeko programa bat da. Jarduera ezberdinetan soinuak, testuak eta baliabide grafikoak integratzea da programa honen helburu nagusia. Horrela, jarduera mota desberdinak sor daitezke (besteak beste, buruhausgarriak, asoziazioak, gurutzegramak, hizki-zopak, identifikazioak, elkarketak...), ondoren, jarduerak paketeetan biltzeko, garapen sekuentziala kontuan hartuta.

Programa hau ingelesez, frantsesez, alemanez, katalanez, euskaraz, gazteleraz eta galegoz eskura daiteke.

• Benetan ona al da?

Erantzuna biribila da: BAI, ezin hobea. Eta biribiltasun hori berresteko hurrengo zerrendan laburtuko ditut Clic programaren alderdirik onenak:

• Lortzeko erraztasuna. Doan eskura daiteke Interneten.
• Erabiltzeko erraza eta intuitiboa da. Aldez aurretik ezer jakin gabe ere, erabil daiteke.
• Oinarrizko hardware euskarriari dagokionez, behar gutxi eskatzen ditu. Adibidez, Windows 3.1pean eta 386 ordenagailu batean lasai asko aritu daiteke.
• Kalitate handiko multimedia-jarduerak sor daitezke.
• Sormen handiko aukerak ditu.
• Ikasle elbarrituek erabiltzeko sarbide mota desberdinak sor daitezke (esate baterako, kurtsorearen tamaina ere alda daiteke).

Tresna eragilea

Aurrekoa irakurri ondoren, honezkero, denon buruan galdera berbera sortuko zen: eta nor da tresna liluragarri horren egilea?

Lehen esan dudan bezala, 1992. urtean, Francesc Busquet-ek diseinatu zuen programa. Francesc Busquet Lehen Hezkuntzako irakaslea zen garai hartan eta, hasiera batean, puzzleak eta buru-hausgarriak egiteko programa bat egin zuen. Gerora, beste zenbait irakasleren laguntzarekin eta elkarlanarekin hasierako programa haren ahalmenak handitu eta ugaritu egin zituzten eta, horrela, CLIC programa sortu zuten.

Beraz, orain baino lehen irakaskuntzan aritua dugu Francesc Busquet. Gaur egun, berriz, Kataluniako Hezkuntza Sailaren Informazio eta Komunikazio Teknologien Zuzendariordetzan ari da lanean. Orain arte, burutu dituen lanen artean, besteak beste, honako hauek aipatu behar dira: informatika, musika eta multimedia, euskarri teknikoa, irakaslegoaren formakuntza, Clic proiektuaren koordinazioa, Europako Teleregions proiektuan parte hartzea eta, momentu honetan, www.edu365.com atariko Javapeko garapenean dihardu burubelarri.

Beraz, batez ere informatika arloan aritu den arren, beste hainbat eremu ere ukitu ditu Francescek. Bukatzeko, eta bere hitzak aipatuz: "CLIC proiektuaren oinarria estu-estu lotuta dago software librearen filosofiarekin, hau da, jendearen arteko elkarlana bultzatzeko, hezkuntza erakundeek bereziki, aplikazioak debalde banatu behar dituzte. Hona hemen CLIC proiektuaren filosofia: elkarlana eta doantasuna."

Nola sortu jarduera berri bat?

Jarduera berri bat sortu baino lehen CLIC programa instalatu behar dugu gure ordenagailuan (web orri honetan eskura daiteke: www.xtec.es/recursos/clic/esp/info/download.htm#eus). Clic30eu.exe gorde ondoren, exekutatu, ondo irakurri agertuko diren pantailak eta erantzun egokiak baieztatu.

Jarduera berriak asmatu aurretik komenigarria da egindako jarduera batzuk aztertzea, adibide gisa; bestela lan astuna eta konplexua izan daiteke.

Hurrengo pausoak zerrendatu egingo ditut, hobeto ulertzeko:

1. Paperean egin nahi dugun ekintza diseinatu: zer izango den, zenbat pantaila izango dituen, zer-nolako jarduera mota izango den pantaila bakoitza, zerrendatu pantailak (sekuentzialki, hasieran errezena eta azkenean zailena), agurra egiteko pantailak (hasierakoa eta amaierakoa), zenbat urteko umeentzat izango den, e.a.
2. Soinu, testu, bideo eta irudi artxiboak eskuratu edo asmatu: horretarako Interneten edo CD bilduma batzuetan bila ditzakegu artxiboak, edo guk geuk sor ditzakegu.

Nola sortu?

• Soinu artxiboak (ahotsa): mikrofonoarekin eta Windows soinu grabagailuarekin.
• Soinu artxiboak (musika): Music 4.30 programarekin. Programa hau hemen lor dezakezu:
• Testu artxiboak: Windows notepad programarekin.
• Bideo artxiboak: AVI Constructor programarekin. Aurreko web orrian ere lor daiteke.
• Irudi artxiboak: Windows Paint programarekin edo Paint Shop Pro shareware bertsioan. Hau ere web orrialde berean lor dezakezu.

Esan beharrik ez dago beste tresna batzuk ere erabil ditzakegula, baina horiek komertzialak direnez ez ditut aipatuko.

Beharrezko artxibo guztiak karpeta berean gordeta ditugunean, orain pantailak egin behar dira, banan-banan, aukeratuz:

• .ASS: asoziazioak dira eta elkarketa arrunta, elkarketa konplexua, identifikazioa, araketa-modalitatea, argibide pantaila edo idatzizko erantzuna izeneko jarduera motak dituzte.
• .PUZ: puzzleak dira, eta elkartrukea, hutsunea, bikoitza edo memoria jarduera motak dituzte.
• .SOP: letra zopa ariketak dira.
• .CRW: gurutzegramak dira.
• .TXA: testu edizio ariketak dira, eta hutsuneak bete, testua osatu, letrak identifikatu, hitzak identifikatu, hitzak ordenatu edo parrafoak ordenatu jarduera mota dituzte.

1. Aurreko baliabideek zer-nolako eginkizunak garatzen dituzten jakiteko hobe dugu ondorengo web orrialdera jotzea: www.xtec.es/recursos/clic/curs/esp/index.htm. Bertan Clic 3.0rekin materiale didaktikoa sortzeko ikastaroa aurkituko dugu (gazteleraz dago) edo, arestian esan dudan bezala, beste egileen jarduerak begiratzea izan daiteke beste aukera bat.
2. Ekintza bakoitzean letra mota, koloreak eta tamaina alda daitezke.
3. Hurrengo pausoa da PAKETEA edo PAKETEAK egitea, hots, sekuentzialki kateatu behar ditugu asmatutako ekintzak clicpac.exe programarekin (clic30eu.exe instalatzean jarri duguna).
4. Bukatzeko, argi utzi nahi dut hasieran ez dela batere erraza jarduerak egitea, pentsatzen duguna eta egin daitekeena agian bateraezinak direlako, baina apurka-apurka lortuko dugu. Hasierak beti gogorrak dira; bukaerak, berriz, goxoak.

Tresna horren mugak?

Kontuan izan behar da aipaturiko artxiboek muga batzuk dituztela:

• Soinu artxiboak: bakarrik .WAV eta .MID motakoak erabil ditzakegu, ez .MP3 edo horrelakoak.
• Testu artxiboak: ekintzaren barnean gordetzeko .TXT izan behar dira, ez .DOC (Word-ek egiten dituenak).
• Bideo artxiboak: .AVI erabil daiteke, baina ez dira luzeak izan behar.
• Irudi artxiboak: jar ditzakegu .BMP edo .GIF artxiboak, baina ez .JPG edo horrelakoak.

Dena den, beste egileen ekintzetan ikusiko duzuenez, nahikoa dugu artxibo mota hauekin nahi dugun jarduera asmatzeko.

Clic programaren etorkizuna

Gaur egun, JCLIC (javaclic) proiektu berrian dabil sartuta Francesc, programa eguneratzeko asmoarekin, baita web orriaren berrikuntzan ere. JCLIC proiektua Interneteko abantailak aprobetxatzeko sortu da eta helburu hauek ditu:

• Internetetik bertatik aplikazioen erabilera zuzenean egitea, ezer jaitsi gabe.
• Orain arte egindako CLIC jarduerekin bateragarritasuna lortzea.
• Edozein sistema eragiletan CLIC erabiltzea.
• Fitxeroetan formato estandarra erabiltzea datu baseetan sartzeko erraztasuna emanez.
• Nazio ezberdinetako eskolen eta irakasleen trukea eta elkarlana erraz hedatzea.
• Erabiltzaileen iradokizunak eta hobekuntzak jasotzea.
• Programazio taldeen lanari esker programaren garapen handiagoa lortzea.
• Jarduerak sortzeko inguru handiagoa eta emankorragoa izatea.

Europan zehar CLIC programa erabiltzen dute, Teleregions proiektuari esker. Besteak beste, Frantzian, Austrian, eta azken urte hauetan, Hego Amerikan ere zabaldu da CLIC programaren erabilera eta sortzaile taldeak ere osatu dira.

Euskal Herriko egoera

Gure herrian ez dira atera sortzaile talde ugari; baten batek esan dezake ezaguna ez delako edo erabiltzen ez delako. Ba... ez, nahiz eta ezagutu, ez dira talde asko sortu. Egon badaude, baina gutxi. Harremanetan nabil sortzaile askorekin eta behin eta berriro galdetu izan didate ea ba al daukagun bilguneren bat euskarazko jardueren elkartrukerako eta Internetetik jaisteko, baina egia esanda, ez dago oraindik amestutako leku hori.

Bestaldetik, Hezkuntza Saileko Berritzeguneek web orriak plazaratu dituzte hezkuntzako eragileei baliabideak eskaintzeko, baina hauetan guztietan ez dago lekutxo txikiena ere CLIC edo KLIK jarduerak zintzilikatzeko; badaude, aldiz, ikastaro anitz egile-tresna hau erabiltzen erakusteko, baina jarduera eginak biltzeko ez. Dena den, ziur naiz laster egoera konponduko dela, oso emankorrak eta erabilgarriak izango baitira agertuko diren KLIK TXOKO hauek.

(BLANCA BESGA Clic sortzaile eta itzultzailea da)