Egin klik hemen INPRIMATZEKO

EAEko herri administrazioetan hizkuntza eskakizunen betetze maila % 84koa da

Eusko Jaurlaritza - HPS / Herri-administrazioa / 2007-04-17 / 07:00

Patxi Baztarrika, Hizkuntza Politikarako sailburuordeak aurkeztu zuen emaitzen aurrerapena, Jokin Azkue, Herri administrazioetako hizkuntza normalizatzeko zuzendaria; Arritxu Oliden, EUDELeko ordezkaria eta Aretxabaletako alkatea; Lourdes Martinez Lagos, Arabako Foru Aldundiko Funtzio Publikorako zuzendaria; Gotzon Lobera, Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara Sustatzeko zuzendari nagusia; eta Xabier Huitzi, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskararen Normalkuntzarako zuzendari nagusia alboan zituela.

Patxi Baztarrikak aurkezpenean nabarmendu zuenez, tresna honen nobedadea "administrazio guztietarako" balio duen galdetegia dugu, "propio ebaluazio honetarako prestaturikoa". Berritasuna da, era berean, ebaluazioa "kuantitatiboa eta kualitatiboa izatea". Horretarako bost lan talde osatu dituztela azaldu zuen sailburuordeak: langileen arteko hiru mahai (lurralde bakoitzeko mahai bat), hizkuntza normalkuntzako teknikarien mahai bat eta arduradun politikoen erakundearteko mahai bat. Horren harira, Baztarrikak azpimarratu zuen arduradun politikoen erakundearteko mahaian "joera edo kolore politiko ezberdinetako arduradunek" parte hartu dutela.

Ebaluazio hau, beraz, III. Plangintzaldiaren ebaluazioaren aurrerapena bada ere, 2008-2012 tarterako IV. Plangintzaldia egiteko abiapuntutzat hartuko dute.

Beste datu aipagarriak

• Ebaluazio hau egiteko Herri Administrazioen partaidetza oso handia izan da, % 90ekoa.
• Hizkuntza paisaian (errotulazioan eta papelerian) euskararen presentzia oso altua da.
• Datorren plangintza-aldiari begira (2008-2012) ondorengo neurri horiek jarriko dira abian: ezagutza erabilerara bideratzeko mekanismoak, euskararen erabilera indartzeko metodologia eta jarraipena egiteko tresnak, eta horiekin batera, erakundeen arteko koordinazioa eta esperientziak elkartrukatzeko guneak sortuko dira.

Atarikoa

Administrazioan, beste esparru askotan bezala, ibilbide luzea egin dugu azken urteotan, euskararen normalizazioa ziurtatzeko. Izan dira laino uneak jardun honetan, ostarte zabaluneak ere izan dira. Euskarari eman zaion estatus juridikoari esker eta hizkuntza politikaren ekimenari esker, emaitza oparoak jaso ditugu. Horren erakusgarri da, besteak beste, langileak euskalduntzeko egindako ahalegina: euskararen ezagutza sekula izan den handiena da Administrazioan, kanpora begirako zabalkundean euskararen presentzia ere inoizko handiena da, alegia, euskara eguneroko egin zaigu errotulazioan, papelerian, aldizkarietan, webguneetan, jendaurreko ekitaldietan... Sekulako aurrerakada egin dugu arlo horretan, eta dagoeneko esan dezakegu hein handi batean elebiduna dela Administrazioaren azala, esan nahi baita, bermatua dagoela euskararen presentzia itxuran.

Alabaina, eta gatozen laino ilun tartera, oraindik ez dugu jauzi egin euskara erabiltzera. Egia da ezagutzatik erabilerarako jauziak denbora eskatzen duela. Egia da errazagoa dela ezagutzatik erabilerarako jauzi hori aipatzea gauzatzea baino, horixe baita urrats kualitatibo zail eta handiena, baina egia ere bada garaia iritsi dela, eta horixe izango dela Administrazioaren erronkarik nagusiena aurrera begira.

III. Plangintzaldiaren balorazio txostenaren aurrerapena

Aurten amaituko da EAEko herri administrazioetan euskararen erabilera normalizatzeko III. Plangintzaldia (2003-2007), esan dezakegu, beraz, IV.aren atari atarian gaudela. Atarian gaude baina lanean ere badihardugu, izan ere, plangintzaldi bakoitzaren amaieran egin beharreko ebaluazioa aurreratu eta dagoeneko balorazio aurrerapena gauzatua dugu. Zergatia begi bistakoa da: garaiz proposatzea datorren urtean hasiko den plangintzaldi berriari aurre egiteko neurriak. Txosten honen helburua, beraz, aurrelanak egitea da, 2008-2012 plangintzaldia behar bezala abian jartzeko.

Zeregin franko ekarri dizkigu Balorazio txostenaren aurrerapena gauzatzeak; izan ere, herri administrazioetan aniztasuna da nagusi. Esate baterako: badira planik gabeko administrazioak; erabilera plana bai, baina helburu neurgarririk gabekoak; erakunde osoa aintzat hartuta jokatu dutenak edota ahalegin guztiak lehentasunezko ataletara bideratu dituztenak.

Aniztasuna da jaun eta jabe herri administrazioetan, baina jakin beharra zegoen Administrazioan euskararen erabilera zertan den. Korapilo hori askatzeko galdetegi bat osatu dugu: denek era batera betetzeko modukoa. Eta nola? Bada, euskararen erabilera zenbaterainokoa den erakusteko moduko hainbat aldagai identifikatuz. Galdetegi horretan, bi ikuspegi hauek jorratu dira: alde batetik, datu kuantitatiboak batu dira; eta, bestetik, balorazio kualitatiboa egin da. Balorazio kualitatibo horretan, egungo egoeraren gainean hausnartzeaz gain, etorkizunera begira landu beharreko lan ildoak zehaztu dira.

Galdetegia herri administrazio guztiei helarazi zaie: plana zehaztuta dutenei eta planik gabekoei. Gainera, erraz betetzeko moduan jarri da; gaur egun, jakina da, informatikak asko lautzen ditu aldapak.

Beharbada horregatik, edo beharbada, administrazioek badutelako nahia euskara Administrazioko eguneroko jardunean erabilia izan dadin, erantzuna bikaina izan da, administrazio gehienek erantzun dute, udalak aintzat hartzen baditugu ia % 90ak.

Eta, bide batez, une hauxe erabiliko dugu, eskerrak emateko galdetegian parte hartu duten guztiei; izan ere bakoitzaren ekarpenik gabe ezinezkoa izango baitzen balorazio txosten hau gauzatzea. Eurei esker jakingo dugu, esaterako, barne eta kanpoko harremanak zein hizkuntzatan izaten diren; kanpora begira zein hizkuntza erabiltzen den, zenbat jendek eskatzen digun euskaraz lan egiteko; zein den dokumentuen sortze hizkuntza; zenbat itzultzen den; arduradun politikoen euskara-maila zein den. Jakingo dugu, era berean, herri administrazioetan hizkuntza irizpiderik finkatu den ala ez; zer-nolako harrera egin diogun gure hizkuntzari kontratuetan; telefonoa zein hizkuntzatan jasotzen den eta hamaika xehetasun gehiago.

Jakina, horiek datu kuantitatiboak dira, eta ezin ukatu zaie garrantzia, horiexek erakutsiko baitigute argien une honetan zertan den euskara gure administrazioan, eta horiexek izango baitira abiapuntu hurrengo plangintzaldietan aurrera egiteko eta aurrerakada hori zenbatekoa den neurtzeko.

Baina datu kualitatiboek ere badute beraien pisua. Azterketa kualitatiboa hausnarketa sakona eta denon parte hartzea sustatu duena izan da; esan nahi baita, azterketa kualitatiboa aurrera eramateko hiru lan talde osatu dira: langileena (hiru lurraldetakoak); euskara teknikari eta adituena eta sentsibilitate ezberdinetako arduradun politikoena (alderdi guztietakoak). Haien zeregina izan da balorazioak egitea: batetik, datu kuantitatiboak baloratu dituzte; bigarren, Administrazioan orokorrean euskara planak zehazteko eta aurrera eramateko dauden zailtasunak; eta hirugarren, baloratu dute euskara Administrazioko lan hizkuntza bilakatzeko zein gabezia ikusten diren.

Galdetegiko emaitzak

Luze jo du txostena tajutzeak eta luze joko luke emaitzak banan-banan aztertzeak, lan hori hurrengorako lagako dugu, hala ere, hona hemen zertzelada nagusiak:

Hasteko, nabarmen azpimarratzekoa da ezagutzak izan duen gorakada deigarria; indarra jarri da euskalduntzen eta fruitua jasotzeko ordua iritsi da. Horrela bada, ikus dezakegu derrigortasun data igaro zaien titularren % 54k dagokion hizkuntza eskakizuna edota altuago bat egiaztatu duela, eta beste % 4,4k dagokiona baino maila bat baxuagoa. Gainera, lanpostuen ia % 30 ez dago titularrez beteta, eta, kasu horietan, titularrez betetzerakoan lanpostu horri dagokion hizkuntza eskakizuna egiaztatua beharko du. Beraz, bitarteko langileez betetako lanpostuak jabeek betetzen dituztenean % 84k izango luke dagokion hizkuntza eskakizuna egiaztatuta eta beste % 4,4k dagokiona baino maila bat baxuagoa.

Aintzat hartu behar da lanpostuak betetzen dituzten bitarteko langileen egoera aldatu egiten dela egunetik egunera. Hori dela eta, urte amaieran izango ditugu datu eguneratuak. Aurrerapen gisa Eusko Jaurlaritzako bitarteko langileen egoera har dezakegu hizpide: Eusko Jaurlaritzako bitarteko langileen % 80k egiaztatzen du lanpostuari dagokion derrigorrezko hizkuntza eskakizuna.

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Eta aipa dezagun gainera, datuen arabera, arduradun politikoen erdiek inguru badakitela euskaraz. Gaur egun, beraz, Administrazioa prest dago, inoiz egotekotan, euskaraz ere lan egiteko, neurri batean bederen.

Bigarren: herri administrazioen erdiek badute onartua erabilera plana, eta egin gabekoen artean % 24k saiakera egin du, bederen. Horiez gain, ezin ahaztu ditugu erabilera plan egituratua izan ez arren, euskararen erabileraren aldeko ekintza franko egin dituzten administrazioak.

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Nolanahi ere esan behar da plana definitu duten erdiek bakarrik egin dutela jarraipena. Batez ere, herri txikiak dira jarraipena egin ez dutenak, askotan baliabide eskasiagatik.

Hirugarren: emaitzek argi erakusten dute euskarak herri administrazioetan izan duen bilakaera lurraldearen eta egoera soziolinguistikoaren araberakoa dela, alegia, errealitate soziolinguistikoa nolakoa, halakoa da bertako administrazioen euskararen erabilera. Nekez egingo du, beraz, erakunde batek euskararen erabileran aurrera, inguruko gizartearekin batera ez bada.

Laugarren: Hizkuntza ofizialen erabilerarako irizpideak aintzat hartzen baditugu, ikusten da kanpora begirako harremanetan, gutxi gorabehera, % 50-60 artean daudela ezarrita. Barrura begirakoak, ordea, kasu gehienetan, ezarri gabe daude. Gainera, irizpideak ezarrita egoteak ez du esan nahi irizpide horiek ezagutzen direnik, eta, are gutxiago, erabiltzen direnik. Begira dezagun:

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Gehienek finkatuta dituzten irizpideak hurrengoak dira:

• Herritarrekiko erabilera irizpideak
• Beste administrazioekiko erabilera irizpideak
• Itzulpen politika
• Argitalpenak
• Jendaurreko ekitaldiak (hitzaldiak, jardunaldiak...)
• Iragarpenak (prentsa-oharrak, iragarkiak...)

Irizpiderik gabeko alderdiak berriz hurrengoak dira, batez ere:

• Atal barneko erabilera irizpideak
• Beste atalekiko erabilera irizpideak
• Langileen etengabeko prestakuntza

Bosgarren: Orokorrean, erakundeen hizkuntza paisaian eta kanpo proiekzioan bermatua dago euskararen erabilera.

Hizkuntza paisaiari dagokionez, tresneria da gabezia gehien dituena. Udal eta mankomunitate batzuek errotulazio eta papeleria euskara hutsean ere badute, batez ere, Gipuzkoan eta errealitate soziolinguistiko aldekoenetan.

Kanpo proiekzioari dagokionez, orokorrean, euskararen presentzia bermatuta dago. Aldizkarietan daude gabezia gehien eta oraindik % 25 gaztelania hutsean argitaratzen da.

Esan bezala, kanpo proiekzioan euskararen erabilera altua bada ere, itzulpenetara jo behar izaten da horretarako eta gaztelania izaten da sortze hizkuntza bereziki: % 10-20 soilik sortzen da euskaraz.

Hona hemen zenbait grafiko adierazgarri:

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Itzulpenei dagokienez, kontuan izatea komeni da galdera honi % 27k erantzun diola; alabaina, aintzat hartzen badugu, orokorrean, sortutako testuen % 66 itzultzen da, gehienetan gaztelaniatik euskarara:

Seigarren: Erakundearen harremanetan (kanpo/barne harremanak eta harreman ofizial/ez ofizialetan), euskara gehiago erabiltzen da idatziz ahoz baino. Idatzizkoan, euskara, batez ere, kanpo harreman ofizialetan erabiltzen da, nagusiki, herritarrei eta beste administrazioei zuzendutako idatzietan. Ahozkoan % 30-40 artean.

Zazpigarren: Telefono bidezko harrera, nagusiki, euskaraz egiten da: Bizkaian eta Gipuzkoan esaterako % 80; Araban, aldiz, % 20 inguru. Hala ere, harremana euskaraz hasteak ez du bermatzen euskaraz jarraitzea, hori guztiz lotuta baitago solaskide bien euskara gaitasunarekin.

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Zortzigarren: Kanpoko eskariari helduko diogu, kontuan hartuta EAEko 15 urtetik gorako euskaldunen kopurua % 29,16koa dela, eskaria altua dela esan genezake, % 26 ingurukoa. Batez ere, herritarrek jotzen dute euskaraz Administraziora:

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Hobeto ikusteko, handituta ikusi nahi baduzu, gainean sakatu.

Euskararen erabileraren balorazioa EAEko herri administrazioetan

Hasieran aipatu dugu nola hainbat lan talde osatu eta jarri diren lanean galdetegian jasotako emaitzak baloratzeaz gain, administrazioetan, orokorrean, euskararen erabilera planak definitzeko, praktikara eramateko eta euskara lan hizkuntza bihurtzeko dauden zailtasunak baloratzeko. Bada, prozesu horretan guztian jasotako balorazio eta ekarpenak oinarri direla, AMIA matrizea gauzatu da, alegia, Aukera, Mehatxu, Indargune eta Ahuleziak jarri dira elkarren ondoan. Hona hemen erakusgarri ekarpenetako batzuk:

• Ahuleziak
  • Hizkuntza eskakizunen bat egiaztatu duten hainbatentzat zail da mailari eustea. Eta, zenbaitetan, ezarrita dauden hizkuntza eskakizunak, agian, ez dira nahikoa euskaraz jarduteko.
  • Erakunde askok finkatu gabe ditu oraindik erabilerari buruzko hizkuntza irizpideak, eta ezarrita daudenean ere, askotan, ez dira ezagutzen.
  • Erabilera planen jarraipen maila hobetu beharra dago.
  • Erakunde barrura begirako harremanetan, batez ere, ahozkoetan, gaztelania da nagusi. Lan giroa euskalduntzeko premia dago.
  • Ez dago euskararen erabilera normalizatzeko komunikazio plan orokorrik.
• Indarguneak
  • Orokorrean, hizkuntza eskakizunen egiaztatze maila oso altua da.
  • Hizkuntza eskubidea herritarrena da eta gero eta herritar gehiago jabetzen da horretaz. Ondorioz, handituz doa euskarazko arreta izan nahi dutenen kopurua eta exigentzia maila.
  • Euskararen erabilera planek hedapen-maila ona izan dute. Erakundeen erdiek plan egituratua dute.
  • Erakunde gehienetan, hizkuntza paisaian eta kanpo proiekzioan bermatua dago euskararen presentzia, batez ere, idatzizkoan.
• Mehatxuak
  • Hizkuntza eskakizuna egiaztatuta izanda ere, ezagutza maila horri eusteko eta erabilera bermatzeko urrats gehiago egin beharra dago.
  • Derrigortasun indize baxuko erakundeetan zaila da euskarak gutxieneko presentzia izatea.
  • Euskararen ezagutza egiaztatzen duten titulu ezberdinen baliokidetze eza. Horiek parekatzeko premia dago.
• Aukerak
  • Euskal hiztunen ehunekoa, bereziki gazteen artean, nabarmen hazi da eta gero eta gehiago ari da hazten. Horrek eragina izango du bai eskari mailan eta baita Administrazioan beteko diren lanpostuetan ere.
  • Zenbait langile, batez ere jendaurreko lanpostuetan daudenak, gero eta sentsibilizatuago daude herritarrak dituen eskubideen gainean. Gero eta hobeto onartzen zaio herritarrari hizkuntza aukeratzeko eskubidea.
  • 86/1997ko Dekretua tresna baliagarria da marko orokor gisa herri administrazioetako erabilera planak arautzeko, nahiz eta egokitzapen batzuk beharko lituzkeen.
  • Derrigortasun indize altuko udal eta mankomunitate batzuetan, euskararen erabilerari buruzko egoera oso ona da. Esperientzia aberatsa dute, eta proiektu horiek beste herri administrazioetarako akuilu izan daitezke.

Etorkizunerako lan ildoen proposamena

Behin lan talde ezberdinetan jasotako ekarpenetan oinarrituta egungo egoeraren balorazio orokorra egin ondoren, etorkizunera begira jarri dira eta hainbat lan ildo proposatu dituzte lan taldeek.

Uste dugu zazpi lan ildo hauen inguruko gogoetak 2008an hasiko den IV. Plangintzaldiari begira kontuan hartzekoak izan daitezkeela.

• 1. Euskararen erabilera sustatzeko komunikazio plan orokorra

  Euskararen erabilera sustatzeko komunikazioak izan dezakeen garrantzia azpimarratu dute lan taldeetan. AMIA matrizean ere ahulezia gisa identifikatu da komunikazio plan orokorrik ez izatea; eta, beraz, etorkizunera begira garrantzitsua izan daiteke lan ildo hau.

  Komunikazioa esaten denean, bi eratako komunikazio beharraz ari dira:

  • Gizartean oihartzuna izango duen komunikazio plan orokorra. Komunikazio honen helburua bikoitza izan daiteke. Alde batetik, herritarra bereak dituen hizkuntza eskubideen gainean jabetzea; eta, bestetik, Administrazioko langileak ere euskararen erabileraren gainean sentsibilizatzea. Azken batean, euskarazko eskaria azaleratzea da helburua; eta orokorrean, gizartea bera euskararen erabileraren gainean sentsibilizatzea.

  Era berean, komenigarritzat ikusten dute euskara erabiltzearen aldeko diskurtsoa jorratzea.

  • Erabilera planen gaineko komunikazio zehatza landu. Bigarren komunikazio maila hau askoz ere zehatzagoa da, baina lehenengoa bezain garrantzitsua. Erakundeko erabilera plana izango da hedatu beharrekoa, bai erakundearen barruan eta baita erakunde horretara jo dezaketen administratuen artean ere.
• 2. Ezagutza erabilerara bideratzeko mekanismoen ezarpena

  Datuek erakusten dute ezagutza inoizko handiena dela. Hala ere, ezagutzak ez dakar beti, are gutxiago neurri berean, berarekin erabilera, eta arlo horri heldu beharra azpimarratu dute, alegia, etorkizunera begira ezagutzatik erabilerara benetako jauzia egin beharra.

  • 2.1. Horretarako oinarrietako bat hizkuntza ofizialen erabilera irizpideak ezartzea izan daiteke: zerbitzu hizkuntza denean nola jokatu, lan hizkuntza denean nola, kontratazioetan zer izan kontuan...

    Erakunde batzuetan definituta daude dagoeneko, baina ez dira beti ezagutzen erakunde guztian. Beraz, irizpideak finkatzea bezain garrantzitsua izango da horien hedapena erakundean. Eta aurrera begira, gainera, zaindu egin beharko da ezartzen diren hizkuntza irizpide horiek betetzen ote diren, hau da, jarraipen mekanismoak ere aztertu beharko dira. Ezinbestekoa da hizkuntza irizpide horiek betegarriak izatea, eta ahalik eta adostasun zabalenarekin onartuak izatea, horrela bakarrik ekarriko baitute aurrerakada.

    Kontuan hartu beharreko irizpideen artean bada bat zeresan franko eman duena: itzulpen politika. Diagnosian aipatu den moduan, gaur egun, itzulpena da, besteak beste, hainbat dokumentu euskaraz kaleratzea bermatzen duena. Etorkizunera begira, erakunde bakoitzak politika horren gaineko hausnarketa egin beharko luke. Izan ere, helburuak, apurka-apurka bada ere, itzulpen kopurua gutxitzea beharko du izan, euskaraz sortzea, eta era horretara euskara lan hizkuntza bihurtzea, Administrazioaren esparruan behintzat.

    Zenbaitek proposatzen du euskararen erabilera eta lan hizkuntza uztartzea, eta hala beharko luke gainera; izan ere, sarriegi lotzen baita erabilera zerbitzu hizkuntza edo harrera hizkuntzarekin bakarrik, eta ahaztu egiten da euskarak lan hizkuntza ere izan beharko lukeela.

  • 2.2. Langileak gaitu beharra azpimarratu dute lan taldeetan, euskaraz lanean has daitezen: ikastaroak antolatu; trebakuntza saioak, alegia, laneko zereginei lotutako trebatze berezitua; etengabeko prestakuntza erakargarria aurkeztu euskaraz... Hortaz, arlo honetan egiten ari dena osatzea aipatu da.
  • 2.3. Baliabideak ere premiazkotzat jo dituzte, langileen esku dagoeneko jarrita daudenei gehitzekoak. Bi eratakoak aipatu izan dira: alde batetik, materialak, esate baterako: idazki ereduen datu basea, zerrenda terminologikoak, on line dauden materialei buruzko informazioa, aplikazio informatikoak euskaraz; eta bestetik, giza baliabideak: euskaraz lanean ari direnean zalantzak argitzeko hizkuntza aholkularitza eskainiko dutenak.
  • 2.4. Ezagutzatik erabilerara jauzi egite horretan, komenigarritzat jo dute indarrak metatzea, alferrik galdu ez daitezen; alegia, lehentasunak ezarri, eta hitzarmenen bidez-edo euskarazko gune edo komunikazioaren alde egin (Administrazio barruan, administrazioen artean, eta herritarrekiko harremanetan); jakina, betiere gogoan izanda herritarrena dela Administrazioarekin jarduteko hizkuntza hautatzeko eskubidea.
• 3. Hizkuntza eskakizunen eta egiaztatze sistemari buruzko gogoeta

  Diagnosian zehar hobetzeko hainbat arlo identifikatu dira hizkuntza eskakizunen sistemaren gainean eta eskakizun horiek egiaztatzeko prozesuaren gainean. Ondorioz, hobetu beharreko arlo dezente proposatu dituzte lan taldeetan.

  • 3.1. Alde batetik, sistema bera. Ikusten dute hamazazpi urteko ibilbidearen ondoren, eta kontuan hartuz Administrazioko lanpostuen funtzioetan aldaketa ugari eman dela, komenigarria litzatekeela, zenbait kasutan, hizkuntza eskakizunen izendapena berraztertzea.

    Nabarmentzen dute, batetik, lehen hizkuntza eskakizunaren maila oso baxua dela eta egunerokoan erabili ezean berehala galtzen dela; eta, bestetik, nabarmentzen dute laugarren hizkuntza eskakizunak erabilerari lotu-lotua beharko lukeela.

  • 3.2. Prestakuntza arloan, prestakuntza orokorra soilik ez da nahikoa euskaraz lan egiteko Administrazioan, eta lanera jauzi egiteko proposatu dute berariazko prestakuntza aztertzea, nolabait, administrazio hizkera, idazkiak, terminologia... landuko dituena.
  • 3.3. Egiaztapen sistema dela-eta, badira bizpahiru gai behintzat sarritan agertu direnak:
    • Berariazko prestakuntza eta egiaztatze sistemak ahalik eta estuen lotuta egon behar dute.
    • Badira hizkuntza eskakizun batzuk Administraziotik kanpo egiaztatu ezin direnak, esate baterako laugarren hizkuntza eskakizuna. Eta horren aurrean, zenbaitek ondoko hau proposatzen du: Administraziotik kanpo dagoen jendeari frogetan parte hartzeko aukera ematea. Era berean, adierazten da laugarren hizkuntza eskakizun hori etengabeko prestakuntzarekin lotu beharko litzatekeela.
    • Horri gehitu behar zaio gaur egun euskararen ezagutza egiaztatzen duten agiri ezberdinak daudela, eta baliokidetzea premiazkoa dela, erakunde ezberdinen artean irizpideak homogeneoagoak izan daitezen eta herritar guztien aukerak eta baldintzak berdindu daitezen.
• 4. 86/1997 Dekretuaren azterketa eta egokitzapena

  Diagnosian zehar garbi geratu da 86/1997 Dekretua garrantzitsua dela marko orokor eta oinarri gisa, baina, era berean, zenbaitek egokitzapenak egitea proposatu du.

  Derrigortasun indizearen egokitasuna aztertzea proposatu dute. Diagnosian aipatu den moduan, derrigortasun indizea baxua den guneetan, agian, beste era batera jokatu beharra dago, ez baitago zenbaitetan lanpostu bakar batean ere derrigortasuna jartzeko aukerarik.

  Eta badira beste muturrean dauden guneak ere, alegia, beste zenbait erakundetan badaude aukerak derrigortasun indizetik gora jotzeko, hori izanik erakundeak berak duen borondatea.

  Dekretuaren eremua zabaltzea ere proposatzen da, horretarako bide bat izan liteke herri administrazioek burutzen dituzten kontratu administratiboetan Dekretuaren neurriko hizkuntza helburuak eta irizpideak kontuan hartzea.

• 5. Erakundeen arteko koordinazioa ahalbideratu. Esperientziak trukatzeko guneak antolatu

  Euskararen erabilera planak kudeatzen dituztenek asko nabarmendu dute euskararen erabileraren normalizazio arloan koordinazio eta elkarlanerako gune baten beharra. Harreman sare bat izatea: zalantzak argitzeko, formazioa bideratzeko, materiala eta esperientzia berriak trukatzeko.

  Gune horretan partaidetza eta eraginkortasuna uztartu beharko lirateke. Erakunde asko eta iritzi asko, denek egon beharko lukete ordezkatuta; era berean, iraungo badu, gune eraginkorra izan beharko du. Behin eta berriz agertu diguten gaia izan da, eta etorkizunera begira aztertzeko modukoa.

• 6. Euskararen erabilerarako metodologia eta tresnak landu. Bereziki jarraipena egiteko tresnak
• 7. Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren eginkizun eta helburuen gaineko hausnarketa egin beharra

  Erakundeen hizkuntza normalizazioan Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak izango lituzkeen eginkizunen gainean ere iritzi dezente jaso dira.

  Udalik txikienek laguntza eta aholkularitza eskatzen dute erabilera planak definitu eta ezartzeko, uste dute erakundeen arteko koordinazioa ere sustatu beharko lukeela.

  Erakunde handiagoetan, ordea, malgutasuna eskatzen dute bakoitzak bere bidea urra dezan. Baliabideak ere gehiago diren neurrian, autonomoagoak dira eta laguntasun premia txikiagoa sumatzen dute.

  Azkenik, zenbait erakundek herri administrazioetako eredu bilakatzea eskatzen diote Eusko Jaurlaritzari, euskararen erabilerak aurrera egin dezan Administrazioan. Eta Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzari eskatzen zaio erakundeen arteko elkarlana bultzatzea.

Inprimatu