Egin klik hemen INPRIMATZEKO

Hizkuntzaren pisua Kataluniako Estatutu Berrian

erabili.com / Herri-administrazioa / 2005-10-06 / 07:00

Joan den irailaren 30ean onartu zuen Kataluniako Parlamentuak bertako Estatutu politiko berria. Hautsak harrotu ditu katalanen Estatutuak, han eta hemen, bere edukiaren hainbat atal direla-eta.

Hizkuntz eskubide eta betebeharrei dagokienez, Estatutu berriak nahikoa apaimen zabal eta zehatzak egiten dituela esan daiteke. Gutxienez hamar artikulutan egiten da hizkuntzarekin lotutako aipamenen bat. Atariko tituluan 6. artikuluan ("Berezko hizkuntza eta hizkuntza ofizialak") irakur daitezke hizkuntza kontuei buruzko lehendabiziko aipamenak, eta oinarrizkoak:

• "Kataluniako berezko hizkuntza katalana da. Horrela denez, Katalunian katalana da herri-administrazio eta komunikabide publiko guztietan ohikoa eta lehentasunezkoa den hizkuntza, baita irakaskuntzan ere zabalkunderako eta ikasketetan normalean erabiltzen dena".
• "Katalana Kataluniako hizkuntza ofiziala da. Gaztelera ere, espainiar Estatuko hizkuntza ofiziala, hala da. Katalunian pertsona guztiek dute bi hizkuntza ofizialak erabiltzeko eskubidea, eta ezagutzeko eskubidea eta eginbeharra. Kataluniako herri-administrazioek eskubide hauek tajutzen laguntzeko eta eginbehar hori betearazteko beharrezkoak diren neurriak ezarri behar dituzte".
• "Generalitateak eta Estatuak beharrezkoak diren ekimenak bideratuko dituzte, Europako Batasunean katalanaren ofizialtasuna aintzat har dezaten, eta nazioarteko erakundeetan eta kultur edo hizkuntza gaietako nazioarteko hitzarmenetan katalanaren presentzia eta erabilera gauzatzeko".
• "Generalitateak Kataluniarekin hizkuntza ondarea partekatzen duten gainerako komunitate eta lurraldeekiko komunikazioa eta elkarlana bultzatu behar ditu...".

Atariko aipamen horietan Aran lurraldeko berezko hizkuntzaren aipamena ere egiten da. Aranesa lurralde horretako berezko hizkuntza eta ofiziala dela aitortzen da, eta Katalunian ere ofiziala dela. Arandarrek Generalitatearekin dituzten harremanetan aranesa erabiltzeko duten eskubidea jasotzen da Estatutuan.

Estatuko Administrazioan ere bai

I. Tituluaren III. Kapituluaren barruan hizkuntzen ezagutzarekin eta erabilerarekin lotutako eskubide eta eginbeharrak zehazten dira. 33. artikuluan ("Eskubide linguistikoak Herri-administrazio eta Estatuko instituzioen aurrean"), Kataluniako biztanleek herri-administrazio desberdinekin harremanak izaterakoan nahi duten hizkuntza ofiziala aukeratzeko duten eskubidea aipatzen da, eta erakunde publikoek eskubide horiek bermatzeko hartu behar dituzten neurriak ere bai.

Kataluniako herri-administrazioak ez ezik, Estatutuaren arabera Katalunian ari diren espainiar Estatuko herri-administrazioak ere hiritarren hizkuntza eskubideei erantzun egokia eman ahal izateko prestatuta egon behar dira. Epaile, magistratu, fiskal, notario, erregistroetako langile, justizia Administrazioko langile... Guztiek egiaztatu beharko dute hizkuntza ofizialen ezagutza maila egokia dutela, beraien karguei edo lanpostuei dagozkien funtzioak bete ahal izateko.

Eta herri-administrazioekiko harremanetan ez ezik, herritarrei ondasun, produktu eta zerbitzuen erabiltzaile eta kontsumitzaile diren heinean ere aitortzen zaie Kataluniako Estatutu berrian ahoz zein idatziz aukeratzen duten hizkuntza erabiltzeko duten eskubidea.

Katalana babestu eta sustatu

Estatutuaren 50. artikuluak katalanaren sustatzea eta zabalkundearekin lotutako printzipioak jasotzen ditu. Herri-administrazioek katalana esparru eta sektore guztietan babestu behar dutela dio, bere erabilera, zabalkundea eta ezagutza sustatuz, eta printzipio berberak aranesari ere aplikatuz.

Artikulu horretan, besteak beste, katalanaren sustapen politikak Estatu osora, Europako Batasunera eta mundura zabaldu behar direla jasotzen da; eta Estatuak, Konstituzioan agindutakoaren arabera, artikulu horretan ezarritako printzipioen aplikazioa babestu behar duela.

Dokumentu interesgarriak (irakurtzeko gainean sakatu)

• Kataluniako Estatutu Berria (katalanez)
• Kataluniako Estatutu Berria (gaztelaniaz)

Albiste honekin lotura duten artikuluak (irakurtzeko gainean sakatu)

• Euskadiko Estatutu Berria motz euskararekin
• Euskararen ordenamendu juridikoa erabaki gai
• Ibarretxeren Plana euskararen aldetik
• Euskararentzat aldaketa nabarmenik ez Estatutu Berrian

Inprimatu