Egin klik hemen INPRIMATZEKO

Hitzmix: hitz eta zenbaki jolasa

Danel Solabarrieta Arrizabalaga - Elhuyar / Informatika / 2005-09-28 / 07:00

Elhuyar Fundazioak kaleratu berri duen Hitzmix CD-ROMaren helburu nagusia da bakarka edo lagunekin jolasteko aukera eskaintzea: bereziki gazteei, baina orokorrean, adin guztietako jendeari. Bost joko ditu:

• Letren saltsa,
• Zifren saltsa,
• Hitz-pasa,
• Bortz eta
• Hitz gurutzatuak.

Era honetako jokoak oso ezagunak dira munduan, eta horietako joko bakoitzak dituen bertsio-kopuru handiak jendearen artean duten harreraren lekuko dira. Hala ere, gure kasuan muga handi bat izan dute gaur arte: jokoa gustatuz gero, beste hizkuntza batera joan beharra egon da. Orain, produktu berri honekin, hainbat aldiz jolastu dugun joko hauetan euskaraz jolasteko aukera izango dugu.

Zifrak eta letrak, bortz eta hitz gurutzatuak jokoetarako Elhuyar Hizkuntza zerbitzuek argitaratutako Hiztegi modernotik abiatu da (20.000 hitz baino gehiago); Hitzpasa jokorako, berriz, Elhuyar Hizkuntza zerbitzuek argitaratutako Ikaslearen hiztegitik abiatu da (10.000 definizio baino gehiago).

Menu nagusian jolastu nahi den jokoa aukeratu eta gero, bakarrik edo lagun baten kontra jolastu nahi den aukeratu behar da. Horrekin batera “entrenamendu” edo “lehiaketa” moduan jolastu nahi den aukeratu beharko da. Lehen kasuan, jolasean ibiltzeko denbora gehiago eta nahi adina jolastu ahal da, baina errekorrak bigarrenean bakarrik gorde ahal dira.

Letren saltsa

Jokalariak, zortzi letra erabilita, ahalik eta hitzik gehien eta luzeenak idatzi beharko ditu denbora jakin batean. Asmatzen dituen hitzen luzeraren arabera puntu gehiago edo gutxiago emango zaizkio. Hitza idatzi eta gero zuzentzaile ortografikoa pasatuko da ea hitz hori euskarazko hiztegi orokorrean jasota dagoen edo ongi idatzita dagoen egiaztatzeko.

Hasi aurretik jokalari kopurua (bat edo bi) eta joko mota (entrenamendua edo lehiaketa) aukeratu, eta jokalarien izenak idatzi behar du jokalariak.

• Entrenamendu moduan partida ez da sekula bukatzen, eta errekorra ez da gordetzen.
• Lehiaketa moduan hitz bat idatzi gabe hiru bider uztean, partida bukatu egiten da, eta errekorra gorde egiten da.

Jolasteko arauak

• Agertzen diren 8 letrekin ahalik eta hitz gehien idatzi behar dira.
• Idazten diren hitzak zenbat eta luzeagoak izan orduan eta puntu gehiago lortuko dira.
• Denbora bukatzean hitza bukatu gabe badago, momentu horretan idatzita dagoena ea zuzena den ikusiko da, eta hala bada dagokion puntuak jasoko ditu.
• Hitz bat idaztean laukitxoen ondoan dagoen botoian klik egin beharko da hitza baliozkotzeko.
• Letra bat gaizki idazten bada, azken letran klik eginda letra bere tokira bueltatu ahal izango da.
• Denbora: 30 seg.

Puntuazioa

• Bi letrako hitza: 10 puntu
• Hiru letrako hitza: 20 puntu
• Lau letrako hitza: 40 puntu
• Bost letrako hitza: 80 puntu
• Sei letrako hitza: 160 puntu
• Zazpi letrako hitza: 320 puntu
• Zortzi letrako hitza: 640 puntu

Denbora bukatzean sor daitekeen hitzik luzeena eta bere esanahia agertuko da.

Bi jokalari

Jokalari bakarrarekin jolasten den bezalaxe jolasten da, baina jokalariak txandakatzen joango dira. Jokalari batek partida bukatzen badu, besteak bere bizitza guztiak bukatu arte jolasten jarraituko du.

Hitzak idazterakoan kontuan hartzekoak

Hitzak mugagabean (etxe) eta mugatuan (etxea) idatz daitezke. Beste deklinabideak (etxetik, etxerantz…) ez dira onartuko.

Zifren jolasa

Hasi aurretik jokalari kopurua (bat edo bi) eta joko mota (entrenamendua edo lehiaketa) aukeratu, eta jokalarien izenak idatzi behar ditu jokalariak.

• Entrenamendu moduan partida ez da sekula bukatzen, eta errekorra ez da gordetzen.
• Lehiaketa moduan zenbakira hiru aldiz ez bada nahikoa hurbiltzen (10 baino urrunago geratzen bada), partida bukatu egiten da, eta errekorra gorde egiten da.

Jolasteko arauak

• Jokalariari sei zenbaki agertuko zaizkio (1etik 10era, 25a, 50a, 75a eta 100a). Zenbaki horiek erabilita pantailan agertuko zaion zenbakira ahalik eta gehien hurbiltzen saiatu beharko du;
• Batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa eragiketak egin ahal izango ditu.
• Zenbakiak binaka hartuko dira, tartean egin behar den eragiketa ipinita. Lortutako emaitza berriro erabili daitekeen zenbaki bihurtuko da: Lehen zenbakia - Bigarren zenbakia - Eragiketa = - Emaitza (erabilgarria)
• Egindako azken eragiketa deuseztatzeko botoian klik egin behar da.
• Eragiketak minutu eta erdian egin behar dira.
• Denbora bukatzean zenbakia lortu gabe badago, momentu horretan idatzita dagoen zenbakia hartuko da emaitza bezala.
• Zenbaki zuzena zenbaki guztiak erabilita lortzea da helburua. Hori dela eta, zenbaki zuzena zenbaki guztiak erabili gabe lortzen bada partida ez da moztuko. Dena dela, zuzena zenbaki guztiak erabili gabe lortzen bada ere puntuaziorik altuena jasoko da.

Puntuazioa

• Zenbaki zehatza: 100 puntu
• 1-2ko hurbilketa: 70 puntu
• 3-5eko hurbilketa: 70 puntu
• 6-10eko hurbilketa: 70 puntu
• 10 baino gehiago: ez da puntuatzen

Denbora bukatzean, egin daitekeen hurbilketarik zehatzena agertuko da.

Bi jokalari

Jokalari bakarrarekin jolasten den bezalaxe jolasten da, baina jokalariak txandakatzen joango dira. Jokalari batek partida bukatzen badu, besteak bere bizitza guztiak bukatu arte jolasten jarraituko du.

Joko honetan jokalariari 6 zenbaki emango zaizkio, eta ausaz aterako den zenbakira ahalik eta gehien hurbiltzen saiatu beharko du. Horretarako, eragiketa sinpleak egin beharko ditu (batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa), eta zenbaki hamartarrak ez dira erabiliko.

Hitz-pasa

Jolasten hasi aurretik jokalari kopurua zehaztu eta jokalarien izenak sartu behar dira.

Joko honetan jokalariari alfabetoko hizki gehienak agertuko zaizkio, eta hizki bakoitzean definizio bat aurkeztuko zaio; ts, tx eta tz fonemak t-ren barruan kokatuko ditugu.

Agertuko diren letrak honako hauek izango dira: A, B, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, T, U, X, Z.

Arauak

• Definizio guztiak asmatu behar dira denbora jakin batean, eta kontu handia izan behar da, huts egiten bada puntuak galdu egiten dira eta.
• Hori dela eta, kasu batzuetan hobe da ez arriskatzea eta asmatu beharreko hitza idatzi beharrean paso egiteko aukera erabiltzea.
• Erantzutea aukeratzen bada hitza idatzi egin beharko du, eta emandako erantzunaren arabera jasoko da emaitza.

Puntuazioa

• “Ez duzu asmatu”: 50 puntu gutxiago.
• Laguntzekin asmatua: 50 puntu
• Asmatu duzu, 100 puntu.
• Gurpil bakoitzeko 1000 puntu

Hitz gurutzatuak

Taula batean hitz gurutzatuak sortzea da joko honen helburu nagusia, eta ahalik eta puntuazio altuena jasotzea. Hori lortzeko, koloreztatuta dauden laukitxoak hitz zuzenekin betetzen saiatu beharko dute jokalariek.

Arauak

• Jokalari bakoitza 7 fitxekin hasiko da.
• Fitxa bakoitzak letra bat eta letra horren puntuazioa dakar.
• Lehen jokalariak bi letra baino gehiago dituen hitz bat idatzi behar du, eskuinetik ezkerrera edo goitik behera.
• Idatzita dagoen hitz bat luzatu ere egin ahal izango du, eta kasu honetan hitzak dituen letra guztien puntuak eskuratuko ditu.
• Lehen hitz hori koloreztatuta dagoen laukitxo batetik igaro beharko da nahi edo nahi eta ez.
• Hurrengo jokalariak hitza luzatu ahal izango du (aurretik edo atzetik, baina inoiz ez erditik); goitik behera ere beste hitz bat idatzi ahal izango du, eta aurreko biak egiteko aukera ere izango du.
• Komodin gisa erabiliko diren fitxa zuri batzuk ere izango dira.
• Jokalari batek dituen 7 fitxak jokaldi bakar batean erabiltzen baditu 50 puntu gehiago irabaziko ditu.
• Hitza idatzi eta gero zuzentzaile ortografikoa pasatuko da ea hitz hori euskarazko ea hiztegian dagoen eta ea ongi idatzita dagoen ikusteko.
• Jokalari batek edozein unetan alda ditzake bere letrak, eta beti izan behar ditu zazpi. Aldatzea erabakitzen duen txanda horretan ezin izango du jokatu.
• Partida poltsan dauden fitxa guztiak ateratzean bukatzen da.
• Joko honen helburua koloreztatuta agertzen diren laukitxo guztiak hitzekin betetzea izango da, eta hori hitzak gurutzatuz lortzen saiatu beharko dira. Pantailako laukitxo koloreztatu guztiak betetzea lortzen denean jolasten jarraitzeko pantaila berri batek irtengo du.
• Idazten diren hitzak zuzenak badira puntuak irabazten dira (letra bakoitzak bere puntuazioa du erabiltzeko duen zailtasunaren arabera), eta koloreztatutako laukitxoetatik igarotzen diren hitzek puntuazio bikoitza dute.
• Partida fitxa guztiak bukatzean edo hiztegian agertzen ez diren hiru hitz idaztean bukatzen da.

Bortz

Joko honetan jokalariak bost letrako hitz bat asmatu behar du. Hitzak idazteko bost errenkada ditu. Hitz bat idaztean, zenbat letra asmatu diren eta asmatutako zenbat dauden bere tokian adierazten da. Emandako pista horiekin jokalariak hitza asmatzeko bost aukera ditu. Aukera horietako bakoitzean ere letren pistak ematen dira, eta aukera horiek erabili eta hitza ez bada asmatzen, programak berak esango du zein den aurkitu behar zen hitza.

Hitza asmatzeko laukiaren ondoan beste lauki bat dago, zenbaki batzuekin. Lauki horretan bolatxoekin lerro bat egitean partida bukatu egingo da.

Jokalariak hitza lehen errenkadan asmatzen badu poltsatik ez da bolarik ateratzen. Bigarren edo hirugarren errenkadan asmatzen badu bolatxo bat ateratzen da. Laugarren edo bosgarren errenkadan asmatzen badu bi bolatxo ateratzen dira, eta bosgarrenean ere ez badu asmatzen hiru bolatxo ateratzen dira. Bolatxoen kolorea zoriz aukeratuko du programak, eta kasu batzuetan gorriak eta besteetan horiak dira. Gorria irteten bada ez da ezer gertatzen. Horia irteten bada berriz, bingoko taulako zenbaki baten gainean ipintzen da. Bolatxoa zein zenbakitan ipini ere zoriz gertatzen da.

Bost bolatxo hori horizontalean, bertikalean edo diagonalean lotzen direnean BORTZ egiten da, partida bukatuz. BORTZ egin arte, jokalaria puntuak irabazten joaten da hitzak asmatzen dituen heinean.

Bi jokalari ibiltzeko aukera ere badago, eta kasu honetan jokatzeko arauak aldatu egiten dira. Jokalariek norgehiagokan BORTZ hitza osatu behar dute. Lehen errenkadan asmatzen bada hiru bolatxo irabazten ditu. Bigarren edo hirugarren errenkadan asmatzen badu bi bolatxo irabazten ditu, eta laugarren edo bosgarren errenkadan asmatzen badu bolatxo bakarra irabazten du. Hiztegian ez datorren hitz bat idazten bada errebotea egoten da, txanda aldatuz.

(DANEL SOLABARRIETA ARRIZABALAGA Hitzmix egitasmoaren arduradun eta ELHUYARko kide da)

Inprimatu