|
Egin klik hemen INPRIMATZEKO |
erabili.com / Udaletxea / 2009-12-04 / 09:00
Azpeitiko Udalaren osoko bilkurak aho batez (EAJren, Azpeitiko Hautetsi Independentisten eta EAren zinegotzien botoekin) erabaki zuen atzo (2009-12-3), Euskararen Nazioarteko Egunean, Azpeitiko Udalean eta Udalerrian Euskararen Erabileraren Sustapena eta Normalizazioa Bermatzea Helburu duen Udal-ordenantza berriari hasierako onarpena ematea. Orain dela lau urte, 2005eko abenduaren 1ean, onartu zuten aurreneko euskararen ordenantza ordezkatzera dator araudi berria.
Lehendabiziko ordenantza hura epaitegiek indargabetu ondoren etorri zaio Udalari ordenantza berria tajutu beharra. Funtsean, atzoko udalbatzarrean oniritzia jaso zuen testuaren edukia 2005ekoaren oso antzekoa da. Hitzaurrea aldatu da eta, horrekin batera, artikulatuaren barruan, lege oinarrien aipamenak txertatu zaizkie artikulu guztiei, banan bana eta kasu bakoitzean dagokion lege oinarria zehatz aipatuz.
Iņaki Agirreazkuenaga Euskal Herriko Unibertsitateko Administrazio Zuzenbideko katedraduna, aurreko ordenantzaren erredakzioa zuzendu zuena, izan da ordenantza berrirako egin diren egokitzapen eta moldaketak sartu dituena. Egokitzapen eta moldaketa horiekin, epaitegiek aurreko ordenantza indargabetzeko erabili dituzten argudio nagusiak (Azpeitian gaztelania baztertu egiten dela eta Udalak hizkuntz normalizazioaren esparruan arauak emateko eskumenik ez duela) indargabetu nahi izan dira.
Orain arte aipatutakoekin batera, xedapen gehigarri berri bat gehitu zaio ordenantzari. Horrela, alkateari onartzen zaio, ordenantzan jasotakoaren urraketak egonez gero, zigor neurriak hartzeko ahalmena.
Hona hemen Azpeitiko euskararen ordenantza berriaren eduki osoa, hitzez hitz:
Autonomia Estatutuaren 6. artikuluari jarraiki eta hizkuntza-alorrean garatzen den legediari ere -funtsean 10/1982 Legea, azaroaren 24koa-, Euskal Herriko berezko hizkuntza euskara da. Eta, euskara nahiz gaztelania, biak hizkuntza ofizialak dira.
Hemendik ondorioztatzen da gure Erkidegoan bi hizkuntzak erabil daitezkeela eraginkortasun eta balio juridiko osoarekin, mota guztietako harreman publikoetan zein pribatuetan. Hartara, udal-izaera daukan araudi honen oinarrizko helburua da, Azpeitiko administrazio-eremuan, kultura-alorrean eta mota guztietako harreman sozialetan, gaztelaniarekin berdintasunean, euskararen erabilera ahalmentzea, sustatzea, erraztea, eta bermatzea, bere normalizazioa erabatekoa izan dadin. Azpeitian, edozein eremutan zein inguruabarretan, gaztelania erabiltzeagatik ez da inor diskriminatzen; alabaina, badaude traba desberdinak euskara erabiltzeko hainbat eremutan edo bere erabilerak behar ez bezalako atzerapenak jasaten ditu (Azpeitiko biztanleen % 95ak esaterako, ezin du euskara erabili hizkuntza ofizial gisa eta normaltasun osoz, Azpeitian kokaturiko Estatuko Administrazioaren menpe dauden erakundeen aurrean, hala nola, erregistroa, notaritza, epaitegiak,...). Hortaz, Azpeitiko Udalak, berezkoak dituen eskuduntzen esparruan eta egikaritzan, udal-bitarteko oro erabili nahi du, euskararen normalizazioa bete-betekoa eta eraginkorra izan dadin.
Laburbilduz, bi hizkuntza ofizialen ikuspegitik, Azpeitiko biztanle guztiei erabat bermatu behar zaizkie euren hizkuntza-eskubideak. Aitzitik, onartu beharra dago, ia XX. mende osoan zehar, Azpeitiko berezko hizkuntza bezala, euskara baztertu egin dela bertako udal-Administrazioan ezezik, harreman publikoetan ere. Hortaz, gaur egun, Azpeitiko Udala, azken mendean gutxiengotzat jotako eta eremu publikotik baztertu den berezko hizkuntza sustatzen aurrenekoa izan behar da. Eta hori guztia, Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak xedatzen duenarekin bat (Estrasburgon egin zena 1992ko azaroaren 5ean eta Espainiak berretsi eta argitara eman zuena 2001eko irailaren 15eko Estatuko Aldizkari Ofizialean).
Izan ere, Ordenantzak ez du esleitzen Azpeitiko Udalak ez daukan eskuduntzarik; aitzitik, helburu bakarra -bere eskuduntzak zorrozki egikarituz- euskararen eta gaztelaniaren erabilerari dagokionez, azpeitiarrei hizkuntza-eskubide berberak bermatzea da. Eta xede hori lortzearren, ez die hizkuntza-eskubide berririk gehitzen, ez euskararen ofizialtasuna deklaratzetik eratorritako eskubideei, ez eta Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak aitortzen dituenei ere (bereziki, justizia arloari buruzko 9. art.an eta administrazio-agintariei zein zerbitzu publikoei buruzko 10. art.an). Honen harian, hain zuzen, gogora ekarri behar dugu, Espainian Karta aplikatzeari dagokionez, Europako Kontseiluko adituen batzordeak igorritako bi txostenetan (2005eko apirilaren 8koa eta 2008ko abenduko 11koa, hurrenez hurren), honakoa azpimarratzen dela: Karta ez dela betetzen hizkuntza-ofizialtasun bikoitza duten Autonomia Erkidegoetan, hala justizia arloan, nola Estatuko Administrazioan. Berebat, ezin ahantzi dugu Europako Kontseiluko ministroen batzordeak 2005eko irailaren 21ean onartutako Gomendioa (baita gerora, zentzu berean, 2008ko abenduaren 10ean onartutakoa ere). Espainiar agintariei, hitzez hitz, zera gomendatzen die:
"1. Behar adina neurri juridiko hartzea eta jarduera burutzea, Kartaren 9 art. an jasotako konpromisoak beteko direla ziurtatzeko, eta bereziki, Kartaren 9. art. aplikagarria zaien Autonomia Erkidegoei dagokienez, eremu horretan jarduten duten langile kopuru egokiak dagozkien hizkuntzen ezaguera praktikoa eduki dezan; 2) Estatuko Administrazioaren baitan lan egiten dutenei zuzendutako kontratazio, karrera eta trebakuntza programak azter ditzatela, Kartaren 10. art. aplikagarria zaien Autonomia Erkidegoei dagokienez, eremu horretan jarduten duten langile kopuru egokiak dagozkien hizkuntzen ezaguera praktikoa eduki dezan".
Hortaz, Europako Kontseiluaren Kartan xedatzen denaren arabera, argi eta garbi, Azpeitiko Udalerrian kokatutako Justizia Administrazioa "euskararen ezaguera praktikoa" duten langilez hornitu behar da (9. art.); baita Estatuko Administrazioaren menpe dagoen edo harekin harremana duen organo oro ere (10.1 art.). Jakina, arlo horietan Ordenantzak ezin dio Udalari ez daukan eskuduntzarik egotzi. Aitzitik, Ordenantzaren xede bakarra da, beti ere euskara normalizatzeko Legetik eratorritako eskuduntzei hertsiki jarraiki, azpeitiarrei euskararen erabilera eraginkorra eta atzerapenik gabekoa bermatzea, hizkuntza ofiziala baita. Honetara, Estatuko Administrazioak euskararen ofizialtasunaren ondorio juridikoak nabarmenki urratuz gero, baita Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak, berretsitako Itun gisa ezarritako betebeharrak ere, Azpeitiko Udalak, soilik udal-eremuko eskuduntzekin bat, hainbat neurri iragankor har dezake. Batetik, sustapen-neurriak; besteak beste, euskararen borondatezko irakaskuntza Estatuko Administrazioaren menpeko langileei, hiritarrei euskaraz harrera egiteko eta erantzuteko materiala prestatzea, eta abar. Bestetik, koordinazio-neurriak eskudunak diren Administrazioekin, hizkuntza ofizial gisa, euskara erabiltzeko eskubidea guztiz bermatzeko; honela, esaterako, behin behineko neurri bezala -aldi baterako edo iraunkorki- udalaren Euskara Patronatuan itzulpengintza lanak burutu daitezke, hain zuzen euskararen ofizialtasuna errespetatzen ez den eremuetan hiritarrei euskararen erabilera bermatzeko (hots, Azpeitian euskara ofiziala dela formalki aitortu arren, materialki erabili ezin denean edo erabiltzen duenak behar ez bezalako atzerapenak jasaten dituenean).
Bestalde, udal-Administrazio barruko lan-harremanei dagokienean -baita Administrazio instituzionaletako nahiz bere menpe dauden sozietate guztietakoei ere-, Ordenantza honek adierazten du, lan-hizkuntza euskara dela, baldin eta bertako langileak, dagokion lanpostuari zor zaion hizkuntza-eskakizuna eskuratu duen. Jakina, beti ere gogoan izanik hiritarrei eurak hautatutako hizkuntza ofizialean -hala gaztelaniaz, nola euskaraz- harrera egin eta erantzun behar zaiela.
Honenbestez, araudi honen xedea da, Azpeitiko udalerrian, hiritar euskaldun guztiek, gaztelania erabili nahi dutenek dagoeneko badauzkaten eskubide berberak eduki ditzatela. Eta ondorioz, hiritar guztiak hautatutako hizkuntza ofizialean erabat bizi ahal izatea, eskubide eraginkor berberekin, eta edozein harreman edo gizarte-jardueretan, kontuan hartuz, azken biztanleria-erroldaren arabera, Azpeitian erroldatuta dauden 13.000tik gorako biztanleen % 5ak bakarrik ez duela euskara ezagutzen.
Halaber, Ordenantza honen bitartez Azpeitiko udalerrian "Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia" bete nahi da. Aipatu Plana, Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoak 1998ko ekainaren 24an onartu zuen aho batez; ostera, uztailaren 28an, Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Batzordeak onetsi eta gero, Eusko Legebiltzarrak, 1999ko abenduaren 10ean egindako osoko bilkuran berretsi zuen (1999ko abenduaren 30eko aldizkari ofizialean argitara emanez). Bada, arreta berezia merezi du toki-erakundeen eskuduntzen ikuspuntutik, osoko bilkura horretan, Plana berrestearekin batera, Legebiltzarrak onartutako 8. Ebazpenak esplizituki deklaratzen duenak -gogoan izanik, eskakizun hori biztanle kopuru esanguratsua duten udalerriei egiten zaiela-. Izan ere, zera xedatzen du hitzez hitz aipatu Ebazpenak: "Eusko Legebiltzarrak Euskal Autonomia Erkidegoko hiriburuetako eta hiri handietako udalei eskatzen die gara dezatela euren hizkuntz normalizaziorako plana, nahiz eta hori bideratzeko plan orokor bat egon". Bestalde, Euskara Biziberritzeko Plan Nagusiak finkatzen dituen helburuen artean, Administrazioari buruzko VI.3.2.a) atalean, hitzez hitz honakoa aurreikusten da:
"- Euskara administrazioaren zerbitzu-hizkuntza izango dela bermatu, batik bat osasun-zerbitzuetan, herrizaingo-zerbitzuetan eta justizia-administrazioan. Era berean, lan-hizkuntza ere izan dadin egitasmoak abian jarri. Estatuko administrazioko erakundeetan eta, bereziki, Justiziakoetan ere euskararen erabilera sustatzeko plangintza zehatzak martxan jarri.
- Zerbitzuak kontratatzerakoan, instalazioak erabiltzeko baimenak emateko orduan edota edozein jardun-esparrutan dirulaguntzak banatzeko deialdiak egiten direnean hizkuntza-irizpideak ezarri, batik bat gune euskaldunenetan, esate baterako, arkitekto, aparejadore, aholkulari juridiko, aseguru-etxe eta abar kontratatzerakoan.
- Herri-administrazioetan (bereziki udal eta eskualdeetan) euskararen erabilera normalizatzeko plangintzak gauzatu. Horretarako, euskara-zerbitzuak sendotu edo eratu eta hizkuntza-normalizatzaileen prestakuntzaz arduratu.
- Administrazioan erabiltzen diren testu juridikoak euskaraz egokitu, lexiko berezitua finkatzen jarraitu eta terminologi kontsultak egiteko zerbitzu eraginkorra eskaini".
Eta VI.3.2.b) atalean berriz, Azpeitia bezalako gune euskaldunenenei zuzendurik, hitzez hitz adierazten da, zera egin behar dela:
"- Udalerri euskaldunenetako osasun- eta gizarte-zerbitzuetako sendagile, erizain, pediatra eta langileak euskaldundu.
- Merkataritzan eta enpresa-munduan ahozko zein idatzizko hizkuntza-paisaia euskaratu: a) ageriko errotulazio guztia euskaraz izan; b) denda, taberna eta abarretako erabilpen mintzatua areagotu".
Honetara, Azpeitiko Udalak euskararen normalizazio arloan eskuduntza ugari dauzka. Eskuduntza hauek, batzuetan, Espainiak berretsitako nazioarteko Itunen aplikazioa dela-eta sortzen dira zuzenean, arestian aipatu Kartarekin gertatzen den bezala (bereziki, 10 art.). Halaber, Estatuko legeditik -2568/1986 Errege Dekretuak onartutako Erregelamenduaren (toki-erakundeen antolakuntza eta funtzionamenduari buruzkoa) 86 eta 110 art.ekin gertatzen den bezala- nahiz Autonomia Erkidegoko legeditik eratortzen dira, betiere, 7/1985 Legeak, Toki-erakundeen Oinarriei buruzkoak, 22.2.q) art.an xedatzen duenarekin bat. Izan ere, gogora ekarri behar dugu, xedapen honek Udal osoko bilkurari esleitzen diola legeek espresuki aitortutako edozein eskuduntza. Eta zehazki, 10/1982 Legeak, euskararen erabileraren normalizazioari buruzkoak, beste botere publikoen artean, Udalei, ondoko eskuduntzak esleitzen dizkie: egokitzat jotako neurriak hartzeko eskuduntza, hizkuntza arrazoiak direla-eta, inor diskriminatua izan ez dadila zaintzeko (4 art.); eta 5,6,7,... art.etan aitortzen diren hizkuntza-eskubideen egikaritza bermatzeko eskuduntza. Bada, horixe da hain zuzen ere, Azpeitiko udal-Ordenantzak arautzen duena (gogoan izan, 10/1982 Legeko II tituluko lehen kapituluan, euskararen erabilera Administrazio publikoetan arautzen dela, eta jakina, Administrazio publikotzat jo behar dira nortasun juridikoa duten toki-erakundeak, zeinak euren lurralde-esparruan bertako hiritar ororen hizkuntza-eskubideak garatu eta bermatu behar dituzten, kontuan izan gabe erabilitako hizkuntza ofiziala zein den; eta, hauxe da Azpeitiko udal-Ordenantza honek bermatzen duena). Berebat, udalerrien nahiz kaleen nomenklatura ofizialari dagokionez, baita oro har, toponimoenari dagokionez ere, aipatu 10/1982 Legeko 10 art.ak toki-erakundeei eskuduntzak esleitzen dizkie arlo horietan; orobat, gatazkak ebazteko sistema aurreikusten du, gatazka horiek Eusko Jaurlaritzarekin sortzen diren kasurako.
Noski, ugariak dira ere, Autonomia Erkidegoaren esparruan, euskararen hizkuntza-normalizaziorako organoek hartutako erabakiak, hizkuntza-normalizazio arloan toki-erakundeei esplizituki eskuduntzak aitortuz.
Hauek guztien artean, daukan garrantziagatik, aipatu beharra dago Euskararen Aholku Batzordeak, 1991ko ekaiaren 7ko osoko bilkuran onartutako txostena, esanguratsua den honako izenburupean: "Euskara normalizatzeko udal-Ordenantzen legezko oinarriak". Halaber, 10/1982 Legearen garapenez eta, bereziki, toki-erakundeei esleitzen zaizkien eskuduntzetan oinarrituz, 86/1997 Dekretuak bi eratako administrazio-unitateak zehazten ditu: elebidunak eta euskarazko administrazio-unitateak, alegia. Honela, administrazio-unitate elebidunek, euren funtzioak "Euskal Autonomia Erkidegoan ofizialak diren bi hizkuntzetatik edozeinetan, bereizi gabe, burutzen dituzte"; euskarazko administrazio-unitateek ostera, "euren zereginak, batik bat euskaraz burutzen dituzte". Hortaz, aipatu Dekretuko 17 art.ak, euskal administrazio publikoetan euskararen erabileraren normalizazioa progresiboa izan dadila sustatzeko, zera xedatzen du: erakundeak derrigorrez bete beharreko indizea % 70etik % 100era bitartekoa denean (eta zalantza izpirik gabe hauxe da Azpeitiko udalerrian gertatzen dena, Autonomia Erkidegoko legediari jarraiki) euskarazko administrazio atalak jarriko direla, erakundeak euskararen erabilera normalizatzeko duen planean ezarritakoaren arabera. Beste era batera esanda: lehentasunezko lan-hizkuntza euskara izango da aipatu erakundeetan, batzuetan gaztelania erabiltzearen kalterik gabe. Eta hauxe da Ordenantza honek esplizituki aurreikusten duena ere, udal-Administrazioaren zerbitzuan lan egiten dutenek hizkuntza-eskakizuna egiaztatu ez dutelako behar adina gaitasunik ez duten kasurako.
Ondorioz, Ordenantzaren filosofia argia da eta Azpeitiko udal-barrutian, bertako hiritarren hizkuntza-eskubideen berdintasuna nahiz bermea lortzean laburbildu daiteke. Hots, Ordenantzak, bere udalerriaren praktikari erreparatuz, Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak eta Euskara Biziberritzeko Plan Nagusiak (besteak beste, Eusko Jaurlaritzak eta Eusko Legebiltzarrak onartutakoa) xedatzen dutena zehaztea du helburu; honetara, euskara erabili nahi duten biztanleen aldeko neurriak hartzea aurreikusten du, euskaraz nahiz gaztelaniaz "hitz egiten dutenen arteko berdintasuna" sustatzearren eta lortzearren (Kartaren 7.2 art.).
Gogoratu beharra dago, Europako Kontseiluak onartutako Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak bere helburuak zein printzipioak xehetasunez zerrendatzen dituela (7 art.); eta guztiak dira derrigorrean ezargarriak Azpeitian ere. Bada, helburu nahiz printzipio orokor horien guztien artean, lehenengoz, hizkuntza erregionalen edo gutxituen erabilera zein garapena etsiarazi eta arriskuan jartzea xede duten neurri murriztaile oro ezabatzeko Kartaren asmoa irmoa da. Bigarrenez, halaber, hizkuntza gutxituen aldeko neurri bereziak hartzea proposatzen du Kartak, betiere "hizkuntza horietan hitz egiten dutenen eta gainerako biztanleen arteko berdintasuna" sustatzearren eta lortzearren (7.2 art.). Hirugarrenez eta azkenik, Kartak zera xedatzen du: aipatu hiztunen alde hartutako diskriminazio positiboko neurriak, inoiz ezin direla gainerakoentzako diskriminatzailetzat jo.
Honenbestez, Ordenantzaren testu artikulatuan, lehenik eta behin, xedapen orokor multzo batek ņabarki aditzera ematen ditu erregelamendu honen oinarri juridikoak. Jarraian, udal-Administrazioaren menpeko langileei dagozkien xedapenak zehazten dira; baita euskararen erabilera arautzen dutenak ere, udal-Administrazioan, gainerako toki-erakundeetan eta bizitza sozialaren bilakaeran. Honek guztiak zera du helburu: Azpeitiko udalerrian hizkuntza-eskubide oro sustatzea eta bermatzea.
XEDAPEN OROKORRAK
Euskara eta gaztelania, Azpeitiko udal-barrutiko eta bere erakunde guztietako hizkuntza ofizialak direnez, hiritarrek erabili ahal izango dituzte, balio eta eraginkortasun juridiko osoarekin, mota guztietako harreman publikoetan zein pribatuetan.
Euskara da Azpeitiko berezko hizkuntza, baita bere erakunde publiko guztietakoa ere, Euskal Herriko Autonomia Estatutuko 6.1 art.ak xedatzen duenarekin bat.
Euskara Azpeitiko udal-Administrazioaren menpe dauden udal-zerbitzu guztietako lan-hizkuntzatzat onartzen da, "Euskara Biziberritzeko Plan Nagusian" (Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoak 1998ko ekainaren 24an aho batez onetsitakoa, eta gerora, 1998ko uztailaren 28an, Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Batzordeak onetsi ostean, Eusko Legebiltzarrak, 1999ko abenduaren 10ean egindako osoko bilkuran berretsitakoa) ezarritakoaren arabera.
Azpeitiko udal-zerbitzuek hiritarrei harrera egiterakoan eta erantzuterakoan, ezingo diete diskriminatu hizkuntza dela-eta. Udal-langileek hiritarrei erantzun beharko diete, zuzentzen zaizkien hizkuntza ofizialean.
Euskararen erabileraren normalizazioari buruzko Legeak eta Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak xedatzen dutenari jarraiki, hiritarrei zera aitortzen zaie,
Indarrean dagoen Estatuko nahiz Autonomia Erkidegoko legediarekin bat, Azpeitiko bizilagunei ondokoa aitortzen zaie:
10/1982 Legean (euskararen erabileraren normalizazioari buruzkoa), 8/1997 Legean (Euskadiko Osasun Antolamenduari buruzkoa), eta 67/2003 Dekretuan (euskararen erabileraren normalizazioa Osakidetzan-Euskal Osasun Zerbitzuan arautzen duena) ezarritakoarekin bat, Udala arduratuko da Azpeitian ondokoa berma dadin:
Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak 9 art.an ezartzen duenaren arabera, baita, Espainian Karta aplikatzeari dagokionez, Europako Kontseiluko ministroen batzordeak onartutako Gomendio zuzenek (2005eko irailaren 21ekoa eta 2008ko abenduaren 10ekoa, hurrenez hurren) ezarritakoarekin bat ere, Udala arduratuko da hiritarrei ondokoa berma diezaieten:
Euskararen erabileraren normalizazioari buruzko 10/1982 Legeari lotutako 7/1985 Legearen arabera (22.2.q art.), baita 4/1992 Legearen nahiz garatzen duen 30/1998 Dekretuaren (Ertzaintzan euskararen normalizazioa arautzen duena) arabera ere, eta Udalak udal-zaintzari buruz dauzkan eskuduntzei jarraiki, Udala arduratuko da, Azpeitiko udal-barrutian, hiritarrei ondokoa berma diezaieten -eraginkortasunez-, euskararen ofizialtasun printzipioa aplikatuz:
Udala arduratuko da hiritarrei ondokoa berma diezaieten:
Euskaraz ezarriko da, Azpeitiko udalerriko kaleen, errepideen, auzoen, mendien, ibaien eta ubideen nomenklatura ofiziala, baita, oro har, bertako toponimo guztiena ere, baldin eta euren jatorrizko deiturak beste hizkuntza bati dagozkionak ez diren; hori guztia, 10/1982 Legeak, euskararen erabileraren normalizazioari buruzkoak, 10.1 art.an xedatzen duenaren arabera.
UDAL-ADMINISTRAZIOAREN MENPEKO PERTSONALA
Emakidadun batek edo Administrazioaren zerbitzuan jarduten duen pertsonala ez denak ematen dituen zerbitzu publiko guztietan, Udalak zera bermatu beharko du: 86/1997 Dekretuaren eta Ordenantza honen arabera, zerbitzuaren erabiltzaileari harrera egin eta erantzun diezaioten, udal-Administrazioari galdatzen zaizkion hizkuntza-baldintza berdinetan. Honetara, kontratuaren esleipena, klausula hau betetzearen menpe egongo da.
86/1997 Dekretuak eta Ordenantza honek ezarritakoari jarraiki, dagokion hizkuntza-plangintza eguneratu edo egokituko da, ondoko helburuarekin: Administrazio-unitate guztiek euskaraz lan egin eta zerbitzua eman ahal izateko; baita, udal-Administrazioaren zerbitzuan jarduten duten langile guztiek, euren lanpostuari egokitutako zereginak burutzeko galdatzen zaien euskararen ezagutza-maila egiazta dezaten ere.
EUSKARAREN ERABILERA UDAL-ADMINISTRAZIOAN
Udal-organo guztien bileretako akten jatorrizko testuak euskaraz idatziko dira. Dena dela, beharrezkotzat jotzen denean, gaztelaniara itzuliko dira. Akta-liburu ofiziala euskaraz idatziko da, toki-erakundeen antolakuntza eta funtzionamenduari buruzko erregelamenduaren 110 art.ak eta Ordenantza honek xedatzen dutenaren arabera.
Udal-organoek eskatutako txosten nahiz proiektu tekniko guztiak, gutxienez euskaraz idatziko dira.
Udal-korporazioko organoek, arauzko xedapenak, lan-hizkuntza gisa hautatutako hizkuntza ofizialean eztabaidatuko eta egingo dira. Ostera, Autonomia Erkidegoko bi hizkuntza ofizialetan, Aldizkari Ofizialean argitaratuko dira.
Azpeitiko errealitate soziolinguistikoaren arabera, udal administrazio-egintzak euskaraz jakinaraziko zaizkie, udal-Administrazioarekin harremanetan jartzeko hizkuntza gisa, hori hautatu duten bizilagunei. Gainerako kasuetan, administrazio-egintzak jakinarazteko bi hizkuntza ofizialak erabiliko dira. Hartara, udal-Administrazioarekin edo bere menpeko erakunde zein emakidadunekin soilik euskaraz harremanetan jarri nahi dutenen errolda bat antola dezake Udalak.
Administrazioaren zerbitzuan jarduten duen pertsonalak bakar-bakarrik erabiltzen dituen udal-bulegoen barnealdean, euskaraz egingo da errotulazioa. Halaber, euskarazko errotuluak jar daitezke, udal-zerbitzuaren izenak Autonomia Erkidegoko bi hizkuntza ofizialetan antzeko grafia duenean, edo mezuak piktogramen bitartez ere adieraz daitezkeenean.
EUSKARAREN ERABILERA TOKI-ERAKUNDEETAN ETA BIZITZA SOZIALAREN BILAKAERAN
Udalari ezargarria zaion erregimen juridiko berbera ezarriko zaie, udal-korporazioak bertan eratu dituen Udalaren menpeko erakundeei, baita hala badagokio, udal-zerbitzu publikoen emakidadun diren enpresei ere.
Euskal Administrazio publikoek diruz lagundutako entitate pribatuek, edo edozein euskal Administrazio publikorekin lankidetza-hitzarmen bat izenpetu dutenek, Eusko Legebiltzarraren 6/2003 Legearen 39 art.an eta garatzen duen 123/2008 Dekretuan ezartzen denaren arabera, Azpeitiko udal-barrutian, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideak bermatu beharko dituzte:
Interes orokorreko zerbitzuak -unibertsaltzat legez ziurtatutako zerbitzuak edo antzeko kategoria baten arabera ziurtatutakoak- ematen dituzten pertsona juridikoek, edo unibertsaltasun nahiz berdintasun erregimen juridiko baten menpe dauden zerbitzuak -hots, garraio, telekomunikabide edo energia-zerbitzuekin gertatzen den bezala- ematen dituztenek, Azpeitiko udal-barrutian, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideak bermatu beharko dituzte:
Udala arduratuko da Ordenantza honetan jasotzen diren xedapenak bete daitezen, bereziki lortzeko, gutxienez euskaraz errotula daitezela hiritarrei zabalduta dauden udalerriko establezimendu guztiak. Hartara, udal-erabaki bitartez egokitzat jotako diru-laguntzak finkatu ahal izango dira, euskararen erabileraren normalizazioari buruzko 10/1982 Legearen 27. artikuluaren babesean.
Azpeitian merkaturatutako produktuei etiketak jarri ahal izango zaizkie, bertako hiritarrek erraz ulertzen duten hizkuntza ofizialean. Nolanahi ere, Azpeitian eginiko artisau-produktuei euskara hutsean etiketak jarri ahal izango zaizkie, 6/2003 Legeko 41 art.ri jarraiki, eta bat eginez 1334/1999 Errege Dekretuak, produktuen etiketatzeari buruzko Arau Orokorra onartzen duenak, 18 art.an xedatzen duenarekin; izan ere, Auzitegi Gorenak aipatu xedapenaren legezkotasuna baieztatu du (2002ko ekainaren 4ko Epaian, hain zuzen ere).
Bizitza sozialaren bilakaeran, mota guztietako jardueretan euskara sustatzearren, Azpeitiko Udalak egokitzat jotako neurriak jarriko ditu abian. Honen helburua da, hiritar orori erraztea, Euskal Herriaren berezko hizkuntzan bizi daitezela (Euskal Herriko Autonomia Estatutuaren 6.1 art.rekin bat). Bereziki lehentasuna emango zaio euskararen normalizazioari eta sustapenari, merkataritzako, elkartze, kirol eta kontsumo-jardueretan, euskararen normalizazioari buruzko 10/1982 Legearen 26. eta ondorengo artikuluen arabera, baita kontsumitzaileei eta erabiltzaileei buruzko 6/2003 Legearen 37. eta ondorengo artikuluei jarraiki ere.
Udal euskara-batzordeari dagokio, Ordenantza honen ezarpenaren segimenduaz arduratzea, baita Azpeitiko udalerrian hizkuntza normalizatzeko proposamenak egitea ere.
Udalaren Euskara Patronatuari dagokio, Ordenantza hau ezartzeko beharrezkoak diren neurri teknikoak zuzentzea. Halaber, hiritarrek ager ditzaketen kexak izapidetuko ditu, ondoko helburuarekin: kexak bidezkoak izango balira, eurak zuzentzeko egokitzat jotako neurriak har daitezela.
Udal proiektu eta programa guztietan aintzat hartuko da, Ordenantza honek darraien hizkuntza-normalizazioaren irizpidea. Hartara, euskara-batzordeari eta Euskara Patronatuari zera dagokie: egokitzat jotako proposamenak egitea, Ordenantza honen helburuak egokitu eta benetan bete daitezen.
Alkateari dagokio zehatzeko ahalmena egikaritzea, kontsumitzaileen hizkuntza-eskubideak babesteko arloan, 6/2003 Legeko 49 art.ak eta 123/2008 Dekretuko 18 art.ak xedatzen dutenari jarraiki.
Udal-langileek dagokien hizkuntza-eskakizuna egiaztatzea lortu ez duten udal-zerbitzuetan, euskara bertako lan-hizkuntza bezala gauzatzea denboran geroratu ahal izango da.
Pertsona juridiko pribatuek, Azpeitiko udal lurralde-eremuan, Udalaren Euskara Patronatuaren laguntza eta aholkularitza jaso ahal izango dute, 123/2008 Dekretuak eta Ordenantza honek ezarritako obligazioak betetzeko.
Indargabetuta daude Ordenantza honek ezartzen duenarekin bat ez datozen xedapenak, baita Ordenantza ezeztatzen duten erabakiak ere.
Ordenantza hau indarrean sartuko da, Gipuzkoako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta biharamunean.
Agiri interesgarriak (eskuratzeko gainean sakatu)
 | Inprimatu |
Irene Elorza - UROLA KOSTAKO HITZA / 2009-12-11 / 10:50
Azpeitiko Udalaren osoko bilkurak aho batez erabaki zuen herenegun, Euskararen Nazioarteko Egunean, Azpeitiko Udalean eta udalerrian euskararen erabileraren sustapena eta normalizazioa bermatzea helburu duen udal ordenantza berriari hasierako onarpena ematea.
Orain dela lau urte, 2005eko abenduaren 1ean, onartu zuten aurreneko euskararen ordenantza ordezkatzera dator araudi berria. Joan den ekainean Espainiako Auzitegi Gorenak baliogabetuta utzi zuen euskara normalizatzeko araudia, gaztelera baztertzen zuela argudiatuz. Ordenantzako testua berridatzi ondoren onartu du berriz ere Azpeitiko udalbatzarrak. Nahiz eta berridatzi, "ibilbidea ikusteko dagoela" adierazi zuen Julian Eizmendi alkateak. Ezker abertzaleko Iņaki Errazkinek, berriz, aurreko ordenantza baliogabe uzteak Udalak gauzak gaizki egin zituenik ez duela esan nahi adierazi zuen.
Ordenantza berriak Azpeitiko herriari aurretik ez zituen baliabideak eskaintzen dizkio euskararen inguruan sortzen diren arazo eta bestelako egoeren aurrean erabakiak hartzeko. "Euskararen Ordenantza honek ekarriko duena zera da, tresna bat izango duela herriak arlo horretan erabakiak hartzeko. Lehendik dagoena ordenatzen da eta hobetzeko funtzionatzen du. Bukatzeko, euskararen erabilera gaztelaniarekin parekatzea ahalbidetzen du", adierazi du Azpeitiko Euskara PatronatUaren zuzendari Patxi Saezek.
Lau ardatz nagusi ditu ordenantzak: xedapen orokorra, bertan Azpeitiko berezko hizkuntza euskara dela aitortzen da; administrazio pertsonalaren eskakizunak eta plangintza; euskara administrazioan; eta toki erakundeak.
Eli Aizpuru - EL DIARIO VASCO / 2009-12-11 / 12:14
Ostegun iluntzean egin zen Udaleko Pleno Aretoan hileroko osoko bilkura. Euskararen Nazioarteko Egun berean, Udalak hasierako onarpena eman zion, aho batez, Udalean eta Udalerrian Euskararen Erabileraren Sustapena eta Normalizazioa Bermatzea Helburu duen Udal-ordenantza berriari. Duela lau urte, 2005eko abenduaren 1ean, onartu zen aurreneko euskararen ordenantza ordezkatuko du. Izan ere, Espainiako Epaitegi Gorenak balio gabe utzi zuen hura "gaztelania baztertzen" zuela argudiatuz. Orain, ekarpenak egiteko tartea zabalduko da.