Sarrera | Mapa | Kontaktua | Guri buruz |   

Asmaturiko mamuak

 

Eremu ez euskalduntzat ezarririko tokian, familiek haien seme-alabak euskaraz hezi ahal izateko Euskararen Legea aldatzeko proposamenaren atzean, Nafarroaren errealitate instituzionala aldatzeko helburu politikoa dagoela, errealitate hori itxuraldatzeko eskari artifizialak sorraraziko direla, Euskararen Legea Estatu legea dela eta erreformak kostu ekonomiko handiak ekarriko dituela baieztatu du Nafarroako presidenteak. Horra hor, besterik ezean, Nafarroako bizitza politikoan hainbatetan azaltzen zaigun sasi-argudioa, herritarren artean beldurrak eta aurreiritziak astindu nahian asmatutakoak.

Aldi berean, eskola eta ikastoletan erabiltzen diren hogeita bi liburu, hemengo zein estatuko argitaletxeek sortu dituztenak, bazterrean uzteko agindua eman du Hezkuntza kontseilariak, besteak beste Nafarroa Euskal Herriaren zati gisa agertzen dela argudiatuta. Gauzak horrela, nahita bi kontu nahasten dira behin eta berriz: batetik, egungo errealitate politiko eta instituzionala, demokraziaren printzipioei men eginez, denboran zehar alda litekeena, nafarrek hala nahi badute eta, erabakia hartzean, uzten bazaie; eta bestetik, euskararen lurraldeak mendez mende izendatzeko eta irudikatzeko erabiliriko kontzeptua, Euskal Herria, hain zuzen.

Alabaina, izen hori ez da kontu berria, ez eta deabruaren, abertzaleen asmakizuna ere. Juan Perez Lazarraga arabar idazlearen idatzietan (1564 inguru) dokumentatzen da lehenbiziko aldiz. Hortaz, pentsatzekoa da lehenago ere ezagutzen zela euskararen lurraldeei erreferentzia egiteko, gertaera horren konstantzia idatzirik ez badugu ere. Leizarragaren Testamentu Berrian (1571) ere ageri da, bai eta Pedro Axular nafarraren Geroren (1643) hitzaurrean ere. Azken honetan, Axularrek euskarazko mintzatze molde guztietara iristeko duen ezintasunaz idazten du, gehituz, molde askotara eta desberdin mintzatzen direla Euskal Herrian.

Dakusagunez, testigantza horiek, eta askozaz gehiago, egun ezagutzen dugun errealitate politiko eta instituzionala baino lehenagokoak dira eta bizirik egon den eta dagoen hizkuntz- eta kultur-errealitate batekin lotura dute.

Baina iragana itxuraldatzeko obsesio hori ez da berria Nafarroako eskuinean. Neurrira asmatzen eta bolo-bolo zabaltzen baitira egiazkoak ez direnak. Gauzak horrela, Jaime Ignacio del Burgo politikari ezagunak Nafarroa inposaturiko izena dela (El ocaso de los falsarios, 2001) eta duela gutxi, intentzio gaiztoz, barruraturiko terminoa dela dio inolako oinarririk gabe, ahaztuz, Nafarroa, idatzizko testigantzetan, X. mendetik –gutxienez– ageri dela –Ibn Haukal– eta, harrezkero, ohikotasunez azaldu dela. Inguruabar horretan, euskararen batasunaren kontua ere hizpide bihurtu da pentsaera horretako zein bestelakoen artean, eredu bateratuak, zerbaiten itxura baldin badauka, Nafarroa Garaiko euskararekin daukala alboratuta.

Edozelan ere, gauza batean arrazoia ematen diot Jaime Ignacio del Burgori dioenean (2001) Nafarroako identitatea ez dagoela arriskuan euskara indarberritzen segitzen eta hizkuntza ofizialkide gisa hedatzen bada Nafarroa osora. Hizkuntza kontuez ari baikara, herritarrek eta familiek eginiko aukerak errespetatzeaz, bai eta bizikidetasunerako egiazko giroa, baldintzak sortzeaz ere... eta hori Euskararen Legea aldatuz egin liteke soil-soilik.


(ERRAMUN OSA IBARLOZA euskaltzain urgazlea da)

  • Estreinakoz, Deia eta Nafarroako Diario de Noticias egunkarietan argitaratua, 2014-10-28an.

Inprimatu


Euskara Patronatua
Tel.:943-814518
Faxa: 943-811947
erabili@erabili.com